Πλαισίωση και πολιτική οικονομία του Ελληνικού Τύπου: Η δημοσιογραφική κάλυψη των μνημονίων

Οι τρεις δανειακές συμβάσεις που υπέγραψαν οι Ελληνικές κυβερνήσεις με τους δανειστές (2010-2015) αποτελούν ένα από τα κορυφαία πολιτικά ζητήματα της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης. Τα μνημόνια έφεραν αρκετές φορές την Ελλάδα στην κορυφή της ατζέντας της Ευρωπαϊκής και παγκόσμιας επικαιρότητας, αλλά προκάλεσαν και το ενδιαφέρον των επιστημόνων της επικοινωνίας.Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην αναπαράσταση της Ελλάδας στα διεθνή μέσα, αλλά και στον αντίκτυπο που είχε η κρίση στα Μέσα Ενημέρωσης και τη δημοσιογραφία της χώρας. Αντίθετα, το παρόν άρθρο εστιάζει στην κάλυψη των τριών μνημονίων από τον Ελληνικό Τύπο, καθώς και την επιρροή που είχαν στη δημοσιογραφική διαδικασία παραγωγής περιεχομένου οι σχέσεις μεταξύ της δομής του Τύπου και της δομής της πολιτικής.

Η μετάβαση των ΜΜΕ στην ψηφιακή εποχή

Η βασική κρίση της δημοσιογραφίας, όμως, δεν αφορά τα επιχειρηματικά μοντέλα, την ποιότητα, την ηθική ή την αξιοπιστία. Είναι ότι η είδηση, η καρδιά της δημοσιογραφίας χάνει τη σημασία της κι επομένως την εμπορική της αξία. Η πρόκληση για τη δημοσιογραφία στα επόμενα χρόνια είναι να την επανεφεύρουμε, να διαφέρει από την απλή καταγραφή της είδησης, να αντιστέκεται στην αποπλάνηση της προπαγάνδας και τη σαγήνευση της διασκέδασης, να εγκαταλείψει τα τουιτ και τα λάικ και να επιστρέψει στο ρεπορτάζ. Κι αυτό μόνον με τη συνεχή επιμόρφωση και αναζήτηση γνώσης εκ μέρους των δημοσιογράφων μπορεί να επιτευχθεί. Αν και δεν έχει αναδυθεί ένα νέο μοντέλο στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα γίνει πραγματικότητα. Τούτο άλλωστε συνιστά η ιστορία της διεθνούς δημοσιογραφίας. Τόσο στην περίπτωση της έλευσης της ραδιοφωνίας, όσο και της τηλεόρασης η δημοσιογραφία και οι δημοσιογράφοι ανασυντάχτηκαν και επανάκαμψαν. Άλλωστε χωρίς αυτούς η κοινωνία δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τον εαυτό της ούτε να συγκροτήσει νόημα από τα δρώμενα.

AP Photo/Darko Vojinovic

Οι Αναπαραστάσεις των ΜΚΟ στον Αθηναϊκό Τύπο

Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώνεις (ΜΚΟ) έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη, τις περισσότερες φορές θετικά και κάποιες φορές αρνητικά. Το Προσφυγικό Ζήτημα κατέστησε την παρέμβασή τους αναγκαία για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής αυτής κρίσης. Το παρόν κείμενο αποσκοπεί στο να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο αλλά και το βαθμό στον οποίο οι ΜΚΟ προβάλλονται στα ΜΜΕ. Συγκεκριμένα, αντικείμενο της έρευνας αποτελούν γνωστές Οργανώσεις σε συνάρτηση με γνωστές εφημερίδες/ ενημερωτικές ιστοσελίδες. Οι περισσότερες ΜΚΟ στο πλαίσιο της μελέτης αναδεικνύονται ικανοποιητικά από τα ΜΜΕ, αν και αυτό δεν είναι μια εύκολη πρακτική, καθώς ο βαθμός επιτυχίας των ΜΚΟ στον τομέα της επικοινωνίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, διαπιστώσαμε ότι και οι ΜΚΟ αξιοποιούν σε μεγάλο βαθμό τα νέα μέσα για να προβάλουν τις δράσεις τους. Μερικές φορές μάλιστα δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην προβολή του έργου τους στα νέα Μέσα σε σχέση με τα παραδοσιακά, ακολουθώντας τις επιταγές της ψηφιακής εποχής.

Αμφισβητώντας την τέταρτη εξουσία: Τα πραγματικά “fake news” είναι τα ΜΜΕ

Η έλλειψη εμπιστοσύνης του κοινού προς τα ΜΜΕ αποκτά διεθνώς ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, στην περίπτωση όμως της Ελλάδας φαίνεται να ξεπερνά κάθε προηγούμενο. H ανάδυση του «σκεπτικισμού» απέναντι στα παραδοσιακά ΜΜΕ πηγάζει από την αξιολόγηση των προθέσεων των δημοσιογράφων από το κοινό, καθώς το τελευταίο φαίνεται όλο και περισσότερο να βρίσκεται «σε επιφυλακή» για δημοσιογραφικές πρακτικές που ξεφεύγουν από τα επαγγελματικά πρότυπα άσκησης της δημοσιογραφίας. Oι πολίτες δείχνουν να εμπιστεύονται σε μεγαλύτερο βαθμό ανεξάρτητα επιχειρηματικά εγχειρήματα στο χώρο του διαδικτύου, ακόμη και blogs, μολονότι αναγνωρίζουν ότι δεν λειτουργούν με βάση τις επαγγελματικές νόρμες της δημοσιογραφίας.

Ο Τύπος ως «Αντίπαλος»

Η εχθρική σχέση μεταξύ των πολιτικών και των μέσων ενημέρωσης σε πολλές χώρες, ιδίως σε όσες υφίστανται οικονομική, πολιτική, αλλά και πολιτιστική κρίση, δεν είναι τόσο καινούργια, όσο υποστηρίζεται. Στην πράξη, είναι τόσο παλιά, όσο και η ίδια η σύγχρονη δημοκρατία. Όμως, η διαπάλη για την υπεροχή μεταξύ των πολιτικών, δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης έχει οδηγήσει σε μια καθόλου ευνοϊκή κάλυψη και σχολιασμό της πολιτικής και ίσως, επακόλουθα, στην αύξηση του κυνισμού των πολιτών απέναντι τόσο στους πολιτικούς, όσο και στα μέσα ενημέρωσης και τους δημοσιογράφους. Τα νέα μέσα ενημέρωσης δεν διαφέρουν στην ουσία από τα παλαιότερα, στην πράξη λειτουργούν με γνώμονα τα ίδια, αν και κεκαλυμμένα οικονομικά κίνητρα και η δημόσια δυσαρέσκεια έχει απογειωθεί, καθώς πολλαπλασιάζεται από «post» σε «post» και τα συνακόλουθα like. Αν και το μέλλον της πολιτικής επικοινωνίας δεν είναι προδιαγεγραμμένο, υπάρχουν λόγοι τόσο για αισιοδοξία, όσο και για ανησυχία.

Αναζητώντας την επιβίωση

Καθώς το τοπίο της ενημέρωσης κατακερματίζεται, τα μεγάλης εμβέλειας μέσα ενημέρωσης βρίσκονται σε καθεστώς μόνιμης αμφισβήτησης. Όμως τα περισσότερα ψηφιακά μέσα, ιδίως στην Ελλάδα, θα ήταν άχρηστα χωρίς το πρωτότυπο περιεχόμενο των παραδοσιακών ΜΜΕ. Οι εφημερίδες δεν πρέπει να ανησυχούν για τον ανταγωνισμό από τα κοινωνικά μέσα, αλλά να εστιάσουν στην παραγωγή περιεχομένου, κάτι που ξέρουν καλύτερα από όλους.