Τα ελληνικά κανάλια στον ίλιγγο της διαδικτυακής τηλεόρασης

Της Σόνιας Χαϊμαντά

Με συνοπτικές διαδικασίες και πολύ ταχύτερα από όσο προέβλεπαν οι έρευνες, «μεταναστεύουν» οι τηλεθεατές στις streaming πλατφόρμες, γοητευμένοι – σχεδόν συνεπαρμένοι – από το νέο μοντέλο τηλεθέασης που τους παρέχει πλούσιο περιεχόμενο και ψυχαγωγία από όλον τον κόσμο, χωρίς προγραμματισμένο ραντεβού με την TV και κυρίως χωρίς διάλειμμα για διαφημίσεις…

 Κολοσσιαίες πλατφόρμες διανομής αλλά κυρίως  παραγωγής τηλεοπτικού περιεχομένου «αλώνουν» τη μια μετά την άλλη μεγάλες και μικρότερες αγορές με την ελληνική επιχειρηματική τηλεοπτική σκηνή να αντιμετωπίζει τις κοσμογονικές αλλαγές αρχικά με αδιαφορία, στη συνέχεια αμήχανα και εσχάτως με μια δόση «δημιουργικής» ζήλειας και μιμητισμού μέχρι του σημείου να μην μπορεί, αντιγράφοντας το μοντέλο, να ξεφύγει από την κατάληξη …flix του πρωτοπόρου της νέας πολλά υποσχόμενης, κατηγορίας: Του Netflix.   

Οι ενδείξεις και τα ερευνητικά δεδομένα από πιο ώριμες αγορές δείχνουν το δρόμο: Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε η Samsung σε πέντε χώρες της Ευρώπης (Μ.Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία), η κατανάλωση περιεχομένου online υπηρεσιών (Netflix, Amazon, Prime Video και Disney+) ξεπέρασε το 2020 την τηλεθέαση των παραδοσιακών ελεύθερων καναλιών.

Οι πρωτοπόροι «καλλιεργητές» συνδρομητικής κουλτούρας

Τα «καραβάνια» των τηλεθεατών που μετακόμιζαν κατά χιλιάδες στις streaming υπηρεσίες δεν ξεκίνησαν το ταξίδι τους αυτό εν μια νυκτί. Προηγήθηκε η καλλιέργεια κουλτούρας συνδρομής από τους παίκτες της ελληνικής αγοράς, αρχικά με το Filmnet και τη Nova και στη συνέχεια με την Cosmote και τη Vodafone TV.

Σήμερα, οι ελληνικές συνδρομητικές πλατφόρμες, υπό το βάρος της πίεσης ενός μάλλον άνισου ανταγωνισμού -με δεδομένο ότι υπόκεινται σε σημαντική φορολογία απασχολώντας εκατοντάδες εργαζομένους – αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν τις δικές τους υπηρεσίες με μοντέλα over the top (OTT), δηλαδή μέσω Διαδικτύου, χωρίς αποκωδικοποιητές, κεραίες, συμβόλαιο και ανεξαρτήτως παρόχου.

  • Η Cosmote ξεκίνησε τη δική της πλατφόρμα streaming τον Ιανουάριο του 2020 επενδύοντας σε πρωτογενές περιεχόμενο, με νέες σειρές μυθοπλασίας και ιστορικά ντοκιμαντέρ προκειμένου, στην καλύτερη περίπτωση, να αυξήσει τη συνδρομητική της βάση και στο πιο μετριοπαθές σενάριο να «χτίσει» ένα ανθεκτικό «ανάχωμα» διαρροής των πελατών της στις πλατφόρμες του εξωτερικού. Η streaming υπηρεσία της Cosmote TV συνδυάζει το ζωντανό πρόγραμμα των καναλιών με το on demand περιεχόμενο, ενώ το μενού προσαρμόζεται στα ενδιαφέροντα του χρήση με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. Η νέα COSMOTE TV βασίζεται στην τεχνολογική πλατφόρμα της Comcast Technology Solutions.
  • Η Forthnet έχει ξεκινήσει την πλατφόρμα Novaflix η οποία παρέχει πρόσβαση σε εκατοντάδες ταινίες και σειρές αλλά και στα τέσσερα κανάλια Novacinema και Novalife, καθώς και στα Fox και Fox Life. Η ενίσχυση του τηλεοπτικού περιεχομένου της Nova βρίσκεται πολύ ψηλά στην «ατζέντα» των νέων επενδυτών της Forthnet.
  • Η Vodafone TV ξεκίνησε το 2020 τη διάθεση της Vodafone TV ως υπηρεσία OTT, επεκτείνοντας τη συνεργασία της με το HBO, προσφέροντας στους συνδρομητές πρόσβαση σε 45 διεθνή κανάλια και περισσότερες από 2.500 ώρες ταινιών, σειρών, ντοκιμαντέρ και εκπομπών. Η πρόσβαση στην πλατφόρμα της Vodafone TV γίνεται αποκλειστικά μέσω των εφαρμογών της υπηρεσίας για Android και iOS smartphones και tablets. Παράλληλα είναι δυνατή η πρόσβαση μέσα από τα μενού έξυπνων τηλεοράσεων της Samsung και της LG αλλά και μέσω browser (φυλλομετρητές) για σταθερούς και φορητούς υπολογιστές.
  • Τη δική της OTT πλατφόρμα έχει λανσάρει από την Άνοιξη του 2018 η Wind. Πρόκειται για τη Wind Vision, που παρέχει πρόσβαση σε περισσότερα από 60 συνδρομητικά κανάλια, όπως εξάλλου και στους τηλεοπτικούς σταθμούς επίγειας ψηφιακής εκπομπής, καθώς και στο Netflix με επιπλέον χρέωση. Στο full Pack προσφέρει και πρόσβαση στα έξι κανάλια Novasports.

Η μετάδοση του «συνδρομητικού ιού»

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), το σύνολο των συνδρομητών υπηρεσιών τηλεόρασης στη Ελλάδα ανερχόταν το 2020 σε 1.070.922 άτομα. Ποσοστό άνω του 60% από αυτούς ήταν απλώς συνδρομητές τηλεόρασης, ενώ πακέτα 3play (τηλεόραση, σταθερό, Internet) είχαν οι 327.913 και μόλις οι 102.255 διέθεταν 4play (δηλαδή επιπλέον συνδρομή κινητής τηλεφωνίας).

Netflix, Ertflix και Cosmote κυριαρχούν στις εφαρμογές ΟΤΤ

Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα καταναλωτών που διενήργησε πρόσφατα η Metron Analysis για λογαριασμό της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (EETT) στο πλαίσιο για τη χαρτογράφησης της χρήσης των Over the Top Services (ΟΤΤ), το 46% έχουν χρησιμοποιήσει ΟΤΤ υπηρεσίες για παρακολούθηση τηλεοπτικού περιεχομένου μέσω internet εντός του 2020. Κύρια προτίμηση αποτελεί το Netflix σε ποσοστό 85% και ακολουθούν το ERTflix (26%) και το app της Cosmote (21%). Οι υπόλοιπες πλατφόρμες που μελετήθηκαν συγκεντρώνουν ποσοστά από 10% και κάτω.»

2,5 ώρες την ημέρα

Τα apps των τηλεπικοινωνιακών παρόχων μαζί με το Netflix έχουν και τη μεγαλύτερη καθημερινή χρήση. Στις εφαρμογές τηλεοπτικού περιεχομένου, η χρήση φαίνεται πως αγγίζει τις 2,5 ώρες καθημερινά, με εντατικότερους χρήστες τους νέους 16-34 ετών και τους φοιτητές. Οι κύριοι λόγοι προτίμησης των εν λόγω εφαρμογών έναντι άλλων τρόπων παρακολούθησης τηλεοπτικού περιεχομένου, είναι «η δυνατότητα παρακολούθησης κατ’ επιλογήν (on demand), η ποικιλία και η πρωτοτυπία των προσφερόμενων προγραμμάτων».

Γεγονός είναι ότι υπηρεσίες ΟΤΤ βρήκαν πρόσφορο έδαφος καθώς τη συνδρομητική κουλτούρα της χώρας είχαν φροντίσει να την αναπτύξουν οι παραδοσιακές συνδρομητικές τηλεοπτικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς μετρήσεων η διείσδυση της συνδρομητικής τηλεόρασης στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας, υπολογίζεται στο 26%, χωρίς να προσμετρώνται σε αυτή πλατφόρμες όπως το Netflix, το Amazon Prime Video κ.ά. Βεβαίως, η Ελλάδα δεν έχει και την υψηλότερη διείσδυση της συνδρομητικής τηλεόρασης στην Ευρώπη, η οποία κατά μέσο προσεγγίζει το 65% των τηλεοπτικών νοικοκυρών. Στη Γαλλία ανέρχεται στο 76% των τηλεοπτικών νοικοκυριών, στη Γερμανία στο 60% και στην Αυστρία στο 52%. Υψηλά είναι τα ποσοστά διείσδυσης και σε χώρες της Κεντροανατολικής Ευρώπης όπως: Ρουμανία (99%), Σλοβακία (80%), Ουγγαρία (82%), Πολωνία (79%) και Β. Μακεδονία (67%). 

Το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς κατέχει στην Ελλάδα η Cosmote, η οποία σήμερα διαθέτει περί τους 575.000 συνδρομητές. Ακολουθεί η Forthnet η οποία σύμφωνα με τα στοιχεία Α’ εξαμήνου 2020 συγκέντρωνε περί τους 456.453 συνδρομητές στη δορυφορική ψηφιακή πλατφόρμα της Nova σε Ελλάδα και Κύπρο. Στην πλατφόρμα της Vodafone είναι εγγεγραμμένοι περίπου 150.000 συνδρομητές ενώ η Wind Vision έχει εγγράψει περί τους 80.000 συνδρομητές.

Άλλοι 500.000 συνδρομητές καταναλώνουν περιεχόμενο στις διεθνείς πλατφόρμες video streaming. Αν και το Netflix δεν ανακοινώνει αριθμό συνδρομών ανά χώρα, υπολογίζεται ότι οι συνδρομητές της ανέρχονται σε 400.000 με τους ανταγωνιστές της (Amazon Prime Video και Apple TV) να μοιράζονται άλλες 100.000 συνδρομές. Βέβαια εκτιμάται ότι πρόσβαση στο Netflix διαθέτουν περισσότερα από 1 εκατομμύριο νοικοκυριά στο σύνολο της χώρας, καθώς πολλοί επιλέγουν την ακριβή συνδρομή που επιτρέπει ταυτόχρονη θέαση από 4 διαφορετικούς λογαριασμούς χρηστών προς διαμοιρασμό.

Έρχονται νέοι παίκτες

Ο αγώνας των ελληνικών πλατφορμών είναι άνισος. Ο κόσμος ζητάει φθηνότερες συνδρομές και είναι προφανές ότι τις βρίσκει στο Netflix, καθώς οι συνδρομές στις ελληνικές πλατφόρμες είναι επιβαρυμένες με φόρους, ΦΠΑ, διάφορα τέλη υπέρ Δημοσίου και μηνιαία καταβολή 2% επί των ακαθάριστων εσόδων υπέρ του ΕΔΟΕΑΠ. Το σημαντικό είναι πως οι δύο πλατφόρμες απασχολούν εργαζόμενους στην Ελλάδα, κυρίως δημοσιογράφους, αλλά και άλλες ειδικότητες. Πολύ σύντομα αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω ο ανταγωνισμός καθώς καταφθάνουν στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά δύο ακόμη δυνατοί διεθνείς παίκτες του video streaming: Το Disney+ και το HBO Max που θα  προστεθούν στις πλατφόρμες των Netflix, Amazon Prime Video και Apple TV που είναι ήδη διαθέσιμες στην ελληνική αγορά.

Το ΗΒΟ Max, η streaming πλατφόρμα της Warner Media, αναμένεται να πραγματοποιήσει το ντεμπούτο της εκτός ΗΠΑ τον Ιούνιο από τη Λατινική Αμερική και θα ακολουθήσει αργότερα το 2021 και η Ευρώπη. Δεν έχει γνωστό ακόμη το αν η χώρα μας θα συμπεριληφθεί στο πρώτο κύμα της επέκτασης στην Ευρώπη. Στην ψηφιακή πλατφόρμα HBO Max συγκεντρώνεται περιεχόμενο από όλα τα κανάλια της Warner Media όπως το ΗΒΟ, New Line Cinema, DC Entertainment, Cartoon Network κ.ά. Το HBO Max είναι η πλατφόρμα με τη μεγαλύτερη «βεντάλια» πρωτότυπου περιεχομένου στις ΗΠΑ που λειτουργεί και η ακριβότερη με τη βασική συνδρομή να ξεκινά από τα 14,99 δολάρια.

Πιο κοντά βρίσκεται, η λειτουργία του Disney+ της πλατφόρμας της Disney. Εκτός από τις ταινίες και τις σειρές της Disney, η πλατφόρμα περιλαμβάνει και τις παραγωγές άλλων studio που έχουν αγοραστεί μεταξύ των οποίων η Marvel και η Lucas Flims τις εμβληματικές σειρές του Star Wars. Η πλατφόρμα της Disney αναμένεται να λειτουργήσει στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη εντός του 2021 με το κόστος της μηνιαίας συνδρομής του πακέτου με όλες τις ταινίες και τις σειρές να αναμένεται στα 8,99 ευρώ. Η έλευση της πλατφόρμας στην Ελλάδα δεν ανησυχεί τις εγχώριες συνδρομητικές.

Ο ανταγωνισμός με τα ελεύθερα ψηφιακά κανάλια

Οι καναλάρχες γνωρίζουν πολύ καλά ότι η μεγάλη απειλή δεν βρίσκεται πλέον στον ανταγωνισμό μεταξύ τους – καθώς λίγο πολύ κάθε κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας «σερβίρει» περιεχόμενο ανάλογης ποιότητας και αξίας, το οποίο αποτελεί έναν πόλο συγκράτησης των τηλεθεατών στη linear (ελεύθερη γραμμική τηλεόραση). Αυτό που θέτει σε κίνδυνο τα θεμέλια του οικοδομήματος των «6» είναι οι «άλλοι» στην τυπολογία της εταιρείας μέτρησης τηλεθέασης Nielsen Measurement, η οποία καταγράφει όλο και μεγαλύτερη αύξηση του μεριδίου του video και των συνδρομητικών πλατφορμών στην «πίτα» της τηλεθέασης. Το ποσοστό που καταλαμβάνουν τα «υπόλοιπα κανάλια» στην ημερήσια κατανομή της τηλεθέασης άγγιξε τον Ιανουάριο του 2021 το 26,5% στα κοινά ηλικίας 18 έως 54 ετών, με τα  κανάλια ελεύθερης λήψης να αποσπούν το 73,5% έναντι 90% και πλέον τα προηγούμενα χρόνια. Με βάση στοιχεία της Nielsen, το σύνολο του «υπολοίπων καναλιών» επιμερίζεται κατά προσέγγιση σε επίπεδο εβδομάδας ως εξής:

•          5,5% για τα συνδρομητικά κανάλια,

•          0,9% για τα μεγάλα και καθιερωμένα περιφερειακά κανάλια και

•          16,5% για τα λεγόμενα άγνωστα, στα οποία περιλαμβάνονται το Netflix, το YouTube, αλλά και περιφερειακά κανάλια που δεν καταγράφονται από την έρευνα.

Σε θολά νερά άλλοι 200,000 «πειρατές»

Στη συνολική αγορά πρέπει να προστεθούν και όσοι αποκτούν παράνομα πρόσβαση στις συνδρομητικές πλατφόρμες. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, εκτιμάται ότι στην Ελλάδα «ψαρεύουν» παράνομα συνδρομητικό περιεχόμενο περί τους 200.000 «πειρατές» καθώς υπάρχουν επαγγελματίες που προσφέρουν παράνομα εξοπλισμό και εγκατάσταση σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή. Από την πειρατεία δεν εξαιρούνται οι streaming πλατφόρμες όπως Netflix, Vodafone TV και Wind Vision.

Κάντο όπως το Netflix

Ιδιόκτητο περιεχόμενο, ευκολία πλοήγησης, ευέλικτη πολιτική τιμολόγησης, απουσία διαφημίσεων: Αυτή είναι η «συνταγή της επιτυχίας» του Netflix των 200 εκατ. συνδρομητών παγκοσμίως με βασική συνδρομή στην Ελλάδα τα 7,99 τον μήνα η οποία αυξάνεται στα 10,99 ευρώ για ταυτόχρονη χρήση σε δύο οθόνες για να εκτιναχθεί στα 13,99 ευρώ/μήνα για την premium οικογενειακή συνδρομή που επιτρέπει ταυτόχρονη χρήση σε μέχρι τέσσερις οθόνες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μηναία συνδρομή του Amazon Prime Video διαμορφώνεται στα 5,99 ευρώ τον μήνα, ενώ η Apple TV κοστίζει 4,99 ευρώ τον μήνα.

Η περσυνή πρωτοβουλία – μάλλον για μια σκέψη επρόκειτο – «παράγοντα» της ΕΙΤΗΣΕΕ για «χτίσιμο» κοινής πλατφόρμας όλων των τηλεοπτικών καναλιών με μια «δεξαμενή» κοινού περιεχομένου από την οποία ο τηλεθεατής θα παρακολουθεί ότι του αρέσει, με το ποσό να οδεύει στο αντίστοιχο ταμείο του καναλιού, φαίνεται ότι ήταν μια πολύ ωραία ιδέα για …να γίνει πραγματικότητα.

Την αρχή της αντιγραφής του μοντέλου …flix (από πλευράς branding και όχι εμπορικής πολιτικής) έκανε η ERTflix η οποία αποτελεί την ψηφιακή πλατφόρμα ΟΤΤ της ΕΡΤ με παροχή δωρεάν υπηρεσιών streaming Vod και livestreaming  περιεχομένου. Πρόσφατα η υπηρεσία συνεχούς βίντεο επεκτάθηκε εκτός συνόρων με τη δημιουργία της πλατφόρμας ERTFlix Cosmos, η οποία απευθύνεται στους Έλληνες του εξωτερικού. Προϋπόθεση για τη λειτουργία της είναι η εξασφάλιση των δικαιωμάτων μετάδοσης σειρών και εκπομπών για προβολή εκτός Ελλάδας, όπως συμβαίνει και με το ERT World, το δορυφορικό πρόγραμμα της δημόσιας τηλεόρασης που εκπέμπει σε Ευρώπη, Αμερική, Καναδά, Αυστραλία και Ν.Αφρική. Με βάση αυτήν την εκπομπή, η νέα πλατφόρμα ERTFlix Cosmos στοχεύει να μετατραπεί σε υπηρεσία συνεχούς βίντεο για όλο τον κόσμο. Το ERTFLIX, ανακοινώνει ότι είναι πλέον προσβάσιμο και για τους συνδρομητές της Cosmote TV. Πιο συγκεκριμένα, όλοι οι νέοι κάτοχοι του νέου Cosmote TV box, θα βρουν την εφαρμογή αυτόματα στην οθόνη τους, καθώς η Cosmote το έχει ήδη κάνει, εντάσσοντας τη δωρεάν ψηφιακή πλατφόρμα της ΕΡΤ στις προτεινόμενες εφαρμογές της Cosmote.

Οι παλαιότεροι συνδρομητές με συσκευές android box COSMOTE TV, μπορούν να αναζητήσουν το Ertflix με «εύρεση» στις εφαρμογές και να το εγκαταστήσουν μόνιμα στο μενού τους.

Megaflix όπως Netflix…. ΑΝΤ1+ όπως Disney+

Ακολουθεί το Megaflix του Mega που βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο, προκειμένου να αξιοποιήσει αφενός τη βιντεοθήκη που αγόρασε η Alter Ego Media όταν εξαγόρασε το κανάλι και αφετέρου με στόχο να προσθέσει νέο και φρέσκο περιεχόμενο που παράγεται στη νέα εποχή του σταθμού. Το new entry στη streaming εγχώρια βιομηχανία, ωστόσο, έρχεται από τον «ΑΝΤ1+» και πρόκειται για μια μάλλον υβριδική τηλεόραση. Η εταιρεία Antenna TV Α.Ε. που λειτουργεί ο ΑΝΤ1, κατοχύρωσε υπέρ της μέσω της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου τον διακριτικό τίτλο (που ξεφεύγει από την κατάληξη flix αλλά παραπέμπει στο Disney+) και το λογότυπο της νέας της υπηρεσίας, για κλάσεις που αφορούν μεταξύ άλλων, αναμετάδοση και παραγωγή τηλεοπτικών εκπομπών και υπηρεσίες διανομής. Αξίζει να θυμίσουμε ότι το προηγούμενο σήμα που είχε κατοχυρώσει ο ΑΝΤ1 αναπτύσσοντας συνδρομητικές τηλεοπτικές υπηρεσίες ήταν το ANT1 Next και προέβλεπε την επί πληρωμή θέαση επεισοδίων, πριν από τη μετάδοσή τους στην ελεύθερη τηλεόραση.

Το ελληνικής «πατέντας» Cinobo

Το Cinobo (Cinema No Borders), η ελληνική streaming πλατφόρμα αφιερωμένη στον παγκόσμιο και ανεξάρτητο κινηματογράφο, μόλις συμπλήρωσε έναν χρόνο λειτουργίας, από το ντεμπούτο του.

Με ταινίες από 83 χώρες και σε πάνω από 50 γλώσσες, το Cinobo κλείνει έναν χρόνο μετρώντας πάνω από 1 εκατομμύριο ώρες streaming. Το κοινό του, που είναι σχεδόν ισόποσα μοιρασμένο σε άνδρες και γυναίκες, με ένα ευρύ φάσμα ηλικιών από 18 έως 65 ετών, απόλαυσε επιτυχίες του Ευρωπαϊκού, Ασιατικού και Ανεξάρτητου Αμερικάνικου κινηματογράφου σε μια online ταινιοθήκη που πλέον πλησιάζει τους 1.000 τίτλους.

Η Δάφνη Μπεχτσή, Founder και Managing Director του Cinobo δηλώνει: «Ένα όραμα που φάνταζε μακρινό και ορισμένες στιγμές άπιαστο, έχει πλέον πάρει σάρκα και οστά και το μοιράζομαι με μια δεμένη ομάδα 12 ατόμων, ένα υποστηρικτικό δίκτυο συνεργατών, διανομέων και παραγωγών που μας εμπιστεύτηκαν τα έργα τους και ένα ακόμα πιο φανταστικό community συνδρομητών που μας ακολουθεί, μας εμπιστεύεται και μοιράζεται τις προτάσεις του μαζί μας. Το Cinobo έχει γίνει πλέον συνώνυμο του καλού σινεμά και το κλειδί στην επιτυχία αυτή είναι το όραμα και η αγάπη που μοιραζόμαστε ως ομάδα για τον κινηματογράφο και το project. Το Cinobo λειτουργεί με γνώμονα αυτή μας την αγάπη και τον σεβασμό μας στην αγάπη των συνδρομητών μας». Και αυτό όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς είναι μόνο η αρχή. Ο πόλεμος μόλις ξεκίνησε και είναι προφανές ότι θα επιβιώσει ο ισχυρότερος, ο πιο ευέλικτος, ο πιο παραγωγικός και ο περισσότερο value for money.