Fake news: Η εποχή της ‘μετα-αλήθειας’ και ο ρόλος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης

Τα αποτελέσματα των Αμερικανικών εκλογών και του Βρετανικού δημοψηφίσματος το 2016 έφεραν στο προσκήνιο τα λεγόμενα fake news, δηλαδή τις κατασκευασμένες ή ψεύτικες ειδήσεις. Το παρόν άρθρο μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην διασπορά ψευδών ειδήσεων από τα ΜΜΕ, επικεντρώνεται στις Αμερικανικές εκλογές του 2016 και στο Βρετανικό δημοψήφισμα που διεθνώς έχουν θεωρηθεί ως σημεία αναφοράς στη σύγχρονη ιστορία της διασποράς ψευδών ειδήσεων. Το άρθρο εστιάζει στον καταλυτικό ρόλο που έπαιξαν οι αλγόριθμοι και οι πλατφόρμες των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης καθώς και τις επιπτώσεις που έχουν στην δημοσιογραφία και την δημοκρατία, εξετάζοντας συγχρόνως και την περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελλάδας, και τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου.

Advertisements

Social media και δημοσιογράφοι: Χτίζοντας ένα ισχυρό “brand name”

Αν και το 2018 ήταν σίγουρα μια “ατυχής” χρονιά για τα social media, η οποία σημαδεύτηκε από σκάνδαλα αναφορικά με την παραβίαση της ιδιωτικότητας των χρηστών (Facebook), αποτυχημένες στρατηγικές κινήσεις (η πανωλεθρία που συνόδευσε τον επανασχεδιασμό του Snapchat), καταγγελίες για ελλιπή μέτρα προστασίας ενάντια στη μάστιγα του on line bullying (Ιnstagram), η σχέση των social media με τη δημοσιογραφία έχει “κανονικοποιηθεί” σε τέτοιο βαθμό (Lasorsa, Lewis και Holton, 2012), που μοιάζει πλέον αδύνατο να διαρραγεί.

Η μετάβαση των ΜΜΕ στην ψηφιακή εποχή

Η βασική κρίση της δημοσιογραφίας, όμως, δεν αφορά τα επιχειρηματικά μοντέλα, την ποιότητα, την ηθική ή την αξιοπιστία. Είναι ότι η είδηση, η καρδιά της δημοσιογραφίας χάνει τη σημασία της κι επομένως την εμπορική της αξία. Η πρόκληση για τη δημοσιογραφία στα επόμενα χρόνια είναι να την επανεφεύρουμε, να διαφέρει από την απλή καταγραφή της είδησης, να αντιστέκεται στην αποπλάνηση της προπαγάνδας και τη σαγήνευση της διασκέδασης, να εγκαταλείψει τα τουιτ και τα λάικ και να επιστρέψει στο ρεπορτάζ. Κι αυτό μόνον με τη συνεχή επιμόρφωση και αναζήτηση γνώσης εκ μέρους των δημοσιογράφων μπορεί να επιτευχθεί. Αν και δεν έχει αναδυθεί ένα νέο μοντέλο στο πεδίο των μέσων ενημέρωσης, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα γίνει πραγματικότητα. Τούτο άλλωστε συνιστά η ιστορία της διεθνούς δημοσιογραφίας. Τόσο στην περίπτωση της έλευσης της ραδιοφωνίας, όσο και της τηλεόρασης η δημοσιογραφία και οι δημοσιογράφοι ανασυντάχτηκαν και επανάκαμψαν. Άλλωστε χωρίς αυτούς η κοινωνία δεν μπορεί να επικοινωνήσει με τον εαυτό της ούτε να συγκροτήσει νόημα από τα δρώμενα.

AP Photo/Darko Vojinovic

Οι Αναπαραστάσεις των ΜΚΟ στον Αθηναϊκό Τύπο

Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώνεις (ΜΚΟ) έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη, τις περισσότερες φορές θετικά και κάποιες φορές αρνητικά. Το Προσφυγικό Ζήτημα κατέστησε την παρέμβασή τους αναγκαία για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής αυτής κρίσης. Το παρόν κείμενο αποσκοπεί στο να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο αλλά και το βαθμό στον οποίο οι ΜΚΟ προβάλλονται στα ΜΜΕ. Συγκεκριμένα, αντικείμενο της έρευνας αποτελούν γνωστές Οργανώσεις σε συνάρτηση με γνωστές εφημερίδες/ ενημερωτικές ιστοσελίδες. Οι περισσότερες ΜΚΟ στο πλαίσιο της μελέτης αναδεικνύονται ικανοποιητικά από τα ΜΜΕ, αν και αυτό δεν είναι μια εύκολη πρακτική, καθώς ο βαθμός επιτυχίας των ΜΚΟ στον τομέα της επικοινωνίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, διαπιστώσαμε ότι και οι ΜΚΟ αξιοποιούν σε μεγάλο βαθμό τα νέα μέσα για να προβάλουν τις δράσεις τους. Μερικές φορές μάλιστα δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην προβολή του έργου τους στα νέα Μέσα σε σχέση με τα παραδοσιακά, ακολουθώντας τις επιταγές της ψηφιακής εποχής.

Το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Ελλάδα και τα Μέσα Ενημέρωσης

Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας εμφανίζεται όλο και πιο επιτακτικό τα τελευταία χρόνια καθώς η χώρα κρίνεται ως μια κοινωνία που γερνάει με ταχείς ρυθμούς, αλλά δεν ανανεώνεται, αφού οι θάνατοι έχουν αρχίσει να είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της απογραφής που πραγματοποιήθηκε το 2011, είναι η πρώτη φορά που σημειώθηκε μείωση του ελληνικού πληθυσμού (της τάξεως του 1,34% συγκριτικά με την προηγούμενη δεκαετία) από το 1951 και έπειτα. Βέβαια, η κατάσταση από το 2011 μέχρι σήμερα έχει γίνει ακόμα δυσμενέστερη, αφού έχει μεσολαβήσει η οικονομική ύφεση και οι καταστροφικές συνέπειές της. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι να εξετάσει με ποιον τρόπο παρουσιάζεται το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας από τις ελληνικές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες. Τα άμεσα και ορατά αποτελέσματα της κρίσης εμφανίζονται στο πεδίο της, αλλά τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι ιστοσελίδες εστιάζουν περισσότερο στη δημογραφική γήρανση ενώ προβάλλουν το δημογραφικό πρόβλημα με τέτοιον τρόπο ώστε να αντανακλώνται αρχικά οι οικονομικές του επιπτώσεις.

Η Οδοντιατρική στα Μέσα Ενημέρωσης

Tί γνωρίζουμε για την οδοντιατρική και τις νόσους του στόματος; Πώς μαθαίνουμε για τους κίνδυνους της πλημμελούς στοματικής φροντίδας, αλλά και για τα οφέλη της καλής στοματικής υγείας; Πόσα γνωρίζουμε για τις νέες μεθόδους που χρησιμοποιεί η αισθητική οδοντιατρική και τελικά τι ισχύει για τη δημόσια οδοντιατρική περίθαλψη στη χώρα; Η ενημέρωση για τα οδοντιατρικά θέματα όπως και για όλα τα ζητήματα που εισχωρούν στο δημόσιο διάλογο παρέχεται από τα ΜΜΕ, τα οποία καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό και τις αντίστοιχες δημόσιες αποκρίσεις. Στο παρόν κείμενο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνάς μας που μελέτησε τις αναπαραστάσεις της οδοντιατρικής στα μέσα ενημέρωσης, φιλοδοξώντας τα ευρήματα αυτής της πρώτης απόπειρας χαρτογράφησης της οδοντιατρικής πληροφόρησης από τα ΜΜΕ να αποτελέσουν ένα πεδίο γόνιμου προβληματισμού στους κόλπους τόσο της ιατρικής, όσο και της δημοσιογραφικής κοινότητας.