Fake news: Η εποχή της ‘μετα-αλήθειας’ και ο ρόλος των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης

Τα αποτελέσματα των Αμερικανικών εκλογών και του Βρετανικού δημοψηφίσματος το 2016 έφεραν στο προσκήνιο τα λεγόμενα fake news, δηλαδή τις κατασκευασμένες ή ψεύτικες ειδήσεις. Το παρόν άρθρο μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην διασπορά ψευδών ειδήσεων από τα ΜΜΕ, επικεντρώνεται στις Αμερικανικές εκλογές του 2016 και στο Βρετανικό δημοψήφισμα που διεθνώς έχουν θεωρηθεί ως σημεία αναφοράς στη σύγχρονη ιστορία της διασποράς ψευδών ειδήσεων. Το άρθρο εστιάζει στον καταλυτικό ρόλο που έπαιξαν οι αλγόριθμοι και οι πλατφόρμες των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης καθώς και τις επιπτώσεις που έχουν στην δημοσιογραφία και την δημοκρατία, εξετάζοντας συγχρόνως και την περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελλάδας, και τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου.

GAFAM: η μάχη για το «ελεύθερο» διαδίκτυο

Με τη σταδιακή αλλαγή του οικονομικού μοντέλου από οικονομίες υπηρεσιών σε οικονομίες “εμπειριών” αναδύεται ένας κόσμος με όλο και λιγότερο οικονομικό ανταγωνισμό, ένας κόσμος μονοπωλίων. Στο νέο οικονομικό μοντέλο το σημαντικότερο στοιχείο είναι αφενός η εξατομίκευση της εμπειρίας του καταναλωτή, αφετέρου η δυνατότητα παροχής εξατομικευμένων εμπειριών σε όλο και περισσότερους καταναλωτές με το χαμηλότερο δυνατό κόστος (Gilmore and Pine, 2013).Σε αυτό το περιβάλλον, οι big tech εταιρείες, αλλιώς γνωστές και ως GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft), φαίνεται να έχουν την πίτα, να κρατούν και το μαχαίρι…

Το μέλλον της τηλεόρασης

Το τηλεοπτικό οικοσύστημα μεταλλάσσεται και μάλιστα με ταχείς ρυθμούς. Η τηλεόραση ως μέσο απομακρύνεται από το παραδοσιακό μοντέλο της τηλεοπτικής συσκευής και εξελίσσεται σε ένα ευρύτερο πεδίο πολιτιστικής παραγωγής, όπου διασταυρώνεται με νέες δυνατότητες κατανάλωσης του οπτικοακουστικού περιεχομένου και σύγκλισης με τα άλλα μέσα επικοινωνίας προσφέροντας νέες δυνατότητες συμμετοχής του κοινού. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσβαση σε δεδομένα και η συλλογή αυτών θα έχουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στο μέλλον της τηλεόρασης.

Ζητήματα αξιοπιστίας και “πρόωρης γήρανσης” για το Facebook

Η ανάπτυξη του Facebook είναι συνυφασμένη με την ανάδυση της ψηφιακής εποχής, αλλά πλέον αντιμετωπίζει τα προβλήματα της «ενηλικίωση» του. Το σκάνδαλο της μεγαλύτερης διαρροής και κατάχρησης προσωπικών δεδομένων από την εταιρία ανάλυσης δεδομένων, Cambridge Analytica, οι ψευδείς ειδήσεις καθώς και η ηλικιακή διαφοροποίηση των χρηστών του, αποτελούν ζητήματα, που καλείται να διαχειριστεί η πιο δημοφιλής παγκόσμια διαδικτυακή πλατφόρμα. Το Facebook, για πρώτη φορά μετά την 14χρονη παρουσία του, βιώνει αλλεπάλληλες κρίσεις, που αφορούν στην αξιοπιστία του αλλά και θέτουν, για πρώτη φορά τόσο έντονα, σε κίνδυνο την εικόνα του στο παγκόσμιο κοινό του. Το Facebook γερνάει αλλά παράλληλα κάνει τα λάθη ενός εφήβου.

Η Οδοντιατρική στα Μέσα Ενημέρωσης

Tί γνωρίζουμε για την οδοντιατρική και τις νόσους του στόματος; Πώς μαθαίνουμε για τους κίνδυνους της πλημμελούς στοματικής φροντίδας, αλλά και για τα οφέλη της καλής στοματικής υγείας; Πόσα γνωρίζουμε για τις νέες μεθόδους που χρησιμοποιεί η αισθητική οδοντιατρική και τελικά τι ισχύει για τη δημόσια οδοντιατρική περίθαλψη στη χώρα; Η ενημέρωση για τα οδοντιατρικά θέματα όπως και για όλα τα ζητήματα που εισχωρούν στο δημόσιο διάλογο παρέχεται από τα ΜΜΕ, τα οποία καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό και τις αντίστοιχες δημόσιες αποκρίσεις. Στο παρόν κείμενο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνάς μας που μελέτησε τις αναπαραστάσεις της οδοντιατρικής στα μέσα ενημέρωσης, φιλοδοξώντας τα ευρήματα αυτής της πρώτης απόπειρας χαρτογράφησης της οδοντιατρικής πληροφόρησης από τα ΜΜΕ να αποτελέσουν ένα πεδίο γόνιμου προβληματισμού στους κόλπους τόσο της ιατρικής, όσο και της δημοσιογραφικής κοινότητας.

Αμφισβητώντας την τέταρτη εξουσία: Τα πραγματικά “fake news” είναι τα ΜΜΕ

Η έλλειψη εμπιστοσύνης του κοινού προς τα ΜΜΕ αποκτά διεθνώς ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις, στην περίπτωση όμως της Ελλάδας φαίνεται να ξεπερνά κάθε προηγούμενο. H ανάδυση του «σκεπτικισμού» απέναντι στα παραδοσιακά ΜΜΕ πηγάζει από την αξιολόγηση των προθέσεων των δημοσιογράφων από το κοινό, καθώς το τελευταίο φαίνεται όλο και περισσότερο να βρίσκεται «σε επιφυλακή» για δημοσιογραφικές πρακτικές που ξεφεύγουν από τα επαγγελματικά πρότυπα άσκησης της δημοσιογραφίας. Oι πολίτες δείχνουν να εμπιστεύονται σε μεγαλύτερο βαθμό ανεξάρτητα επιχειρηματικά εγχειρήματα στο χώρο του διαδικτύου, ακόμη και blogs, μολονότι αναγνωρίζουν ότι δεν λειτουργούν με βάση τις επαγγελματικές νόρμες της δημοσιογραφίας.