Medianalysis Team

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εκδοτών (EPC) υπέβαλε επίσημη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά των Google LLC και Alphabet Inc., υποστηρίζοντας ότι καταχρώνται τη δεσπόζουσα θέση τους στις γενικές υπηρεσίες αναζήτησης, κατά παράβαση του άρθρου 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο της καταγγελίας βρίσκονται οι λειτουργίες «AI Overviews» και «AI Mode» που έχουν ενσωματωθεί στην Αναζήτηση Google.

Η πρωτοβουλία αυτή συμπληρώνει τη δράση επιβολής που ανακοίνωσε η Επιτροπή στις 9 Δεκεμβρίου 2025, όταν επιβεβαίωσε ότι άνοιξε επίσημη αντιμονοπωλιακή έρευνα για να εξετάσει εάν η Google έχει παραβιάσει τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ χρησιμοποιώντας περιεχόμενο εκδοτών ιστού, καθώς και περιεχόμενο που αναρτάται στην πλατφόρμα YouTube, για σκοπούς τεχνητής νοημοσύνης. Το EPC χαιρετίζει την έναρξη της έρευνας ως έγκαιρη και αναγκαία.

Σύμφωνα με την καταγγελία, η Google χρησιμοποιεί δημοσιογραφικό περιεχόμενο χωρίς άδεια, χωρίς αποτελεσματικούς μηχανισμούς εξαίρεσης και χωρίς δίκαιη αμοιβή, ενώ παράλληλα αποσπά επισκεψιμότητα, κοινό και διαφημιστικά έσοδα που είναι κρίσιμα για τη βιωσιμότητα της επαγγελματικής δημοσιογραφίας. Με την ενσωμάτωση περιλήψεων που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη («AI Overviews») και απαντήσεων τύπου chatbot απευθείας στη βασική διεπαφή της Αναζήτησης, η Google φέρεται να έχει μετατρέψει μια υπηρεσία παραπομπής σε «μηχανή απαντήσεων» που υποκαθιστά το πρωτογενές περιεχόμενο των εκδοτών και διατηρεί τους χρήστες εντός του δικού της οικοσυστήματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι Επισκοπήσεις AI («AI Overviews») και η λειτουργία AI («AI Mode») ενσωματώνουν περιλήψεις που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη και απαντήσεις τύπου chatbot απευθείας στην Αναζήτηση Google. Αντί να κατευθύνουν τους χρήστες στις αρχικές πηγές, αυτά τα εργαλεία συνθέτουν το περιεχόμενο των εκδοτών και το παρουσιάζουν ως πλήρη απάντηση μέσα στη δική της διεπαφή της Google. Αυτό σηματοδοτεί μια δομική μετατόπιση από την αναζήτηση ως υπηρεσία παραπομπής προς την αναζήτηση ως μηχανή απαντήσεων που υποκαθιστά το αρχικό περιεχόμενο.

Η καταγγελία επισημαίνει ότι το υψηλής ποιότητας δημοσιογραφικό περιεχόμενο αποτελεί κρίσιμο πόρο για την εκπαίδευση και λειτουργία συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης επαυξημένης δημιουργίας (retrieval-augmented generation). Το επαγγελματικά παραγόμενο περιεχόμενο ειδήσεων θεωρείται ιδιαίτερα πολύτιμο, καθώς είναι ακριβές, επίκαιρο, αξιόπιστα δομημένο και απαιτεί ελάχιστη επεξεργασία.

Ο πρόεδρος του EPC, Christian Van Thillo, δήλωσε:

«Η καταγγελία αυτή δεν στρέφεται κατά της καινοτομίας ή της τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος μας είναι να αποτρέψουμε έναν κυρίαρχο “gatekeeper” από το να αξιοποιεί τη δύναμή του στην αγορά για να χρησιμοποιεί το περιεχόμενο των εκδοτών χωρίς συγκατάθεση, χωρίς δίκαιη αποζημίωση και χωρίς ουσιαστικό μηχανισμό προστασίας της δημοσιογραφίας τους. Οι AI Overviews και το AI Mode υπονομεύουν θεμελιωδώς την οικονομική ισορροπία πάνω στην οποία στηρίχθηκε το ανοιχτό διαδίκτυο».

Και πρόσθεσε:

«Εάν οι πρακτικές αυτές συνεχιστούν, η ζημία θα είναι δομική και μη αναστρέψιμη. Καμία χρηματική αποζημίωση δεν μπορεί να αποκαταστήσει την απώλεια κοινού, τη διάρρηξη της σχέσης με τους αναγνώστες ή την υπονόμευση της εμπιστοσύνης. Ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός, ο πλουραλισμός των μέσων ενημέρωσης και ο δημοκρατικός διάλογος — στόχοι που βρίσκονται στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας — προϋποθέτουν έγκαιρη και αποφασιστική εφαρμογή του δικαίου».

Το EPC προειδοποιεί ότι, χωρίς παρέμβαση, οι μικρότεροι, περιφερειακοί και εξειδικευμένοι εκδότες θα είναι οι πρώτοι που θα εκτοπιστούν από την αγορά, οδηγώντας σε ένα λιγότερο πλουραλιστικό και λιγότερο ανθεκτικό οικοσύστημα ενημέρωσης. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αντέβαινε στους στόχους της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναγνωρίζει τον κομβικό ρόλο της ανεξάρτητης και επαγγελματικής δημοσιογραφίας στη διασφάλιση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας. Μακροπρόθεσμα, η αποδυνάμωση της οικονομικής βάσης της δημοσιογραφίας ενδέχεται να υποβαθμίσει και την ποιότητα των υπηρεσιών πληροφόρησης που παρέχονται μέσω τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες εξαρτώνται από τη συνεχή παραγωγή αξιόπιστου περιεχομένου.

Η καταγγελία επισημαίνει ακόμη ότι, ενώ άλλοι πάροχοι τεχνητής νοημοσύνης έχουν συνάψει συμφωνίες αδειοδότησης με εκδότες, η Google — σύμφωνα με το EPC — έχει σε μεγάλο βαθμό αποφύγει να το πράξει. Αντιθέτως, αξιοποιεί τον έλεγχό της στην αναζήτηση για να διασφαλίζει πρόσβαση στο περιεχόμενο χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα, στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό και παρεμποδίζοντας τη διαμόρφωση λειτουργικής αγοράς αδειοδότησης για τη χρήση έργων που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα στην τεχνητή νοημοσύνη.

Όπως υποστηρίζεται, οι εκδότες βρίσκονται ενώπιον ενός διλήμματος χωρίς πραγματική επιλογή: για να παραμείνουν ορατοί στην Αναζήτηση Google, οφείλουν να αποδέχονται την ανίχνευση, αναπαραγωγή και επαναχρησιμοποίηση του περιεχομένου τους για σκοπούς τεχνητής νοημοσύνης. Οι τεχνικοί μηχανισμοί εξαίρεσης που προβάλλει η Google, σύμφωνα με την καταγγελία, δεν παρέχουν ουσιαστική προστασία, καθώς η αποχώρηση από τις λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης συνεπάγεται σημαντική απώλεια ορατότητας — κάτι που οι περισσότεροι εκδότες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά.

Τέλος, η καταγγελία υποστηρίζει ότι οι πρακτικές αυτές ενδέχεται να συνιστούν συστηματικές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί πνευματικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των συγγενικών δικαιωμάτων των εκδοτών βάσει της Οδηγίας DSM, και ότι η μη συμμόρφωση αυτή μπορεί να αποτελεί ένδειξη εκμεταλλευτικής κατάχρησης κατά το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ.

Το EPC καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλει αποτελεσματικά διορθωτικά μέτρα που θα αποκαταστήσουν τις συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας ουσιαστικό έλεγχο των εκδοτών επί της χρήσης του περιεχομένου τους για σκοπούς τεχνητής νοημοσύνης, πλήρη διαφάνεια ως προς τη χρήση και τον αντίκτυπο του περιεχομένου, καθώς και ένα δίκαιο και βιώσιμο πλαίσιο αδειοδότησης και αμοιβής που να αντανακλά την κλίμακα και την αξία της δημοσιογραφικής παραγωγής.