Medianalysis Team

Ποιος διασφαλίζει το δικαίωμά μας να παρακολουθούμε κορυφαίες αθλητικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις στην τηλεόραση και το διαδίκτυο; Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Οπτικοακουστικών Μέσων, που υπάγεται στο Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο, δημοσίευσε πρόσφατα τη νέα εμπεριστατωμένη νομική του ανάλυση με τίτλο: «Γεγονότα μείζονος κοινωνικής σημασίας στο ευρωπαϊκό δίκαιο για τα οπτικοακουστικά μέσα».

Καθώς το ευρωπαϊκό κοινό υιοθετεί όλο και περισσότερο τα ψηφιακά μέσα ως κύρια πηγή περιεχομένου, η έκθεση —με την υπογραφή του Diego de la Vega, ανώτερου νομικού αναλυτή του Παρατηρητηρίου— διερευνά τους μηχανισμούς με τους οποίους η ΕΕ εγγυάται την πρόσβαση των πολιτών σε γεγονότα υψηλής κοινωνικής αξίας.

Ιστορική αναδρομή και Ρυθμιστικό Πλαίσιο

Η ανάλυση ξεκινά με μια αναδρομή στην ιστορία των μεταδόσεων, από την πρώτη τηλεοπτική κάλυψη στέψης το 1937 έως τις σύγχρονες ψηφιακές πλατφόρμες. Χαρτογραφείται η διαχρονική αναγνώριση των Ευρωπαίων νομοθετών για το έντονο δημόσιο ενδιαφέρον που περιβάλλει τον αθλητισμό και τον πολιτισμό.

Η κεντρική παραδοχή είναι σαφής: τα αποκλειστικά δικαιώματα μετάδοσης δεν πρέπει να ασκούνται με τρόπο που να αποκλείει μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Στόχος είναι η διασφάλιση της πρόσβασης μέσω ελεύθερης τηλεόρασης, είτε με ζωντανή κάλυψη είτε με αναμετάδοση, ακόμη και μέσα στο μεταβαλλόμενο τοπίο όπου οι πάροχοι αναζητούν καινοτόμους τρόπους διάθεσης περιεχομένου πέρα από την παραδοσιακή μετάδοση.

Οι δύο Νομικοί Πυλώνες

Η έκθεση εστιάζει στη λογική πίσω από τη ρύθμιση των μεταδόσεων, εξετάζοντας τα δύο βασικά νομικά εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο:

1. Το Άρθρο 14 της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων (AVMSD).
2. Το Άρθρο 9α της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τη Διασυνοριακή Τηλεόραση (ECTT).

Η μελέτη υπογραμμίζει τη λεπτή ισορροπία μεταξύ της εμπορικής αποκλειστικότητας των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και του δικαιώματος του κοινού στην πληροφόρηση. Παράλληλα, εξετάζεται η εφαρμογή αυτών των κανόνων από τα κράτη μέλη και η αλληλεπίδρασή τους με το δίκαιο του ανταγωνισμού, ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη πρόσβαση και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

Εθνικοί Κατάλογοι και Κριτήρια Επιλογής

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη καταρτίζουν τους εθνικούς καταλόγους γεγονότων μείζονος σημασίας. Οι εθνικές αρχές διαθέτουν σημαντική διακριτική ευχέρεια, ωστόσο η διαδικασία διέπεται από αυστηρά κριτήρια όπως:

• Η πολιτιστική απήχηση της εκδήλωσης.
• Το μέγεθος του αναμενόμενου κοινού.
• Η παράδοση της δωρεάν μετάδοσης στη χώρα.

Για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της αναλογικότητας, οι κατάλογοι αυτοί κοινοποιούνται στην ΕΕ, ειδικά όταν επιδιώκεται διασυνοριακή ισχύς των περιορισμών.

Τάσεις και Ποικιλομορφία

Ενώ τα αθλητικά γεγονότα (Ολυμπιακοί Αγώνες, Μουντιάλ) κυριαρχούν, η έκθεση αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα διεύρυνση των καταλόγων. Πλέον περιλαμβάνονται όλο και συχνότερα:

• Γυναικεία αθλήματα και Παραολυμπιακοί Αγώνες.
• Πολιτιστικοί θεσμοί, όπως ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision και η Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Φιλαρμονικής της Βιέννης.
• Σημαντικά εθνικά φεστιβάλ και γεγονότα επικαιρότητας.

Η μελέτη ολοκληρώνεται με ένα εξαιρετικά χρήσιμο παράρτημα που περιλαμβάνει έναν πίνακα ανά χώρα, παρουσιάζοντας αναλυτικά τα κυριότερα γεγονότα που προστατεύονται σε κάθε εθνική έννομη τάξη.

Κατηγοριοποίηση Γεγονότων Μείζονος Κοινωνικής Σημασίας

Κατηγορία Γεγονότος	Παραδείγματα & Διοργανώσεις	Σημειώσεις / Τάσεις
Κορυφαία Αθλητικά Γεγονότα	Ολυμπιακοί Αγώνες (Θερινοί & Χειμερινοί), Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου (FIFA), Euro.	Περιλαμβάνονται σχεδόν σε όλους τους εθνικούς καταλόγους.
Εθνικά Αθλητικά Γεγονότα	Προκριματικά εθνικών ομάδων, Τελικοί Κυπέλλου, μεγάλες εγχώριες διοργανώσεις.	Εξαρτώνται από τη δημοφιλία του αθλήματος σε κάθε χώρα (π.χ. Ποδηλασία στο Βέλγιο, Χόκεϊ στη Φινλανδία).
Αναδυόμενα Αθλήματα	Γυναικείο ποδόσφαιρο (π.χ. Women’s World Cup), Παραολυμπιακοί Αγώνες.	Η πιο έντονη πρόσφατη τάση διεύρυνσης των καταλόγων στην Ευρώπη.
Πολιτιστικοί Θεσμοί	Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision, Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία Φιλαρμονικής Βιέννης.	Προστατεύονται λόγω της υψηλής τηλεθέασης και της αίσθησης «κοινής εμπειρίας».
Εθνικές Εορτές & Τελετές	Στέψεις, επέτειοι εθνικής ανεξαρτησίας, μεγάλες θρησκευτικές γιορτές.	Συναντώνται σε χώρες με ισχυρή παράδοση σε τέτοιου είδους δημόσιες τελετές.
Γεγονότα Επικαιρότητας	Μεγάλες διοργανώσεις που «κάνουν πρωτοσέλιδα» ή έχουν έντονο κοινωνικό αντίκτυπο.	Συχνά προστίθενται ad hoc (εκτάκτως) ή ως μόνιμα σημεία αναφοράς.

Τι συνεπάγεται η απουσία λίστας για την Ελλάδα;.

Αν ανατρέξει κανείς στον πίνακα θα δει ότι η Ελλάδα μαζί με το Λιχτενστάιν, την Εσθονία, την Ισλανδία και το Λουξεμβούργο δεν δηλώνουν καμία λίστα με τους εν λόγω αγώνες ή εκδηλώσεις.

Ενώ η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών αξιοποιεί το Άρθρο 14 της Οδηγίας AVMSD για να προστατεύσει την πρόσβαση του κοινού σε γεγονότα όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες ή το Μουντιάλ, η Ελλάδα ανήκει σε μια μικρή ομάδα χωρών που δεν έχουν θεσπίσει επίσημο εθνικό κατάλογο.

• Εξάρτηση από την αγορά: Χωρίς επίσημο κατάλογο «γεγονότων μείζονος σημασίας», η μετάδοση των αγώνων εξαρτάται αποκλειστικά από τις εμπορικές συμφωνίες μεταξύ των κατόχων δικαιωμάτων (π.χ. FIFA, ΔΟΕ) και των τηλεοπτικών σταθμών.
• Κίνδυνος «συνδρομητικού αποκλεισμού»: Θεωρητικά, αν ένας συνδρομητικός φορέας αγοράσει τα αποκλειστικά δικαιώματα ενός μεγάλου αθλητικού γεγονότος, δεν υπάρχει νομική υποχρέωση (βάσει εθνικής λίστας) να παραχωρήσει μέρος της μετάδοσης σε κανάλι ελεύθερης λήψης.
• Η ιδιαιτερότητα της ΕΡΤ: Στην πράξη, στην Ελλάδα, η πρόσβαση σε μεγάλα γεγονότα διασφαλίζεται συχνά επειδή η δημόσια τηλεόραση (ΕΡΤ) πλειοδοτεί για αυτά τα δικαιώματα, αλλά αυτό αποτελεί επιχειρηματική απόφαση και όχι νομική θωράκιση μέσω της Οδηγίας.

Η σύγκριση με τις άλλες χώρες

Η κοινή στάση της Ελλάδας με χώρες όπως το Λουξεμβούργο, η Εσθονία και η Ισλανδία δείχνει μια τάση ορισμένων κρατών —είτε λόγω μικρού μεγέθους αγοράς είτε λόγω διαφορετικής νομικής κουλτούρας— να μην παρεμβαίνουν ρυθμιστικά στην αγορά των αθλητικών δικαιωμάτων.

Πηγή: https://rm.coe.int/note-major-events-2025-en/48802b12ac