Η χρηματοδότηση των κινηματογραφικών ταινιών στην Ευρώπη

Medianalysis Team

Το Ευρωπαϊκό Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο δημοσίευσε μια νέα έρευνα σχετικά με την κρατική χρηματοδότηση κινηματογραφικών ταινιών στην Ευρώπη. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να παράσχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την πορεία των εσόδων και των δαπανών αναφορικά με τις δραστηριοτήτες των ευρωπαϊκών κινηματογραφικών φορέων μεταξύ 2018 και 2022. Οι πληροφορίες δημιουργούνται με βάση δείγματα δεδομένων των εθνικών και περιφερικών ταμείων για την χρηματοδότηση του κινηματογράφου.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο:

1. Τα έσοδα των εθνικών ταμείων και οι δαπάνες για δραστηριότητες αυξήθηκαν μεταξύ 2018 και 2022, αλλά λιγότερο από τον πληθωρισμό

Τα έσοδα των ταμείων και οι δαπάνες για δραστηριότητες αυξήθηκαν σημαντικά το 2020 και το 2021, υποτίθεται ότι συνδέονται με τη στήριξη της κρίσης του COVID-19, αλλά οι ρυθμοί αύξησης μειώθηκαν απότομα το 2022. Τα καθαρά έσοδα των εθνικών και περιφερειακών ταμείων το 2022 ήταν 16% (για τα εθνικά) και 39% (για τα περιφερειακά) υψηλότερα από ό,τι το 2018, αντίστοιχα, και οι καθαρές δαπάνες δραστηριοτήτων ήταν 8% (εθνικά ταμεία) και 44% (περιφερειακά) ταμεία) υψηλότερες. Αυτό συγκρίνεται με ρυθμό πληθωρισμού περίπου 22% μεταξύ 2018 και 2023, σύμφωνα με την Eurostat.

2. Δεν υπάρχει τυποποιημένο μοντέλο χρηματοδότησης για τα ευρωπαϊκά κινηματογραφικά ταμεία, αλλά η συντριπτική πλειονότητα των ταμείων στηρίζεται κυρίως όλο και περισσότερο στην κρατική χρηματοδότηση

Τα έσοδα των ταμείων μπορούν να χρηματοδοτηθούν από διάφορες πηγές και υπάρχουν πολλά διαφορετικά μοντέλα χρηματοδότησης σε όλη την Ευρώπη. Ενώ ορισμένα εθνικά ταμεία χρηματοδοτούνται από έως και οκτώ διαφορετικές πηγές εσόδων, η συντριπτική πλειονότητα των ταμείων του δείγματος βασίστηκε σε μία ή δύο μόνο πηγές εσόδων. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων πρόκειται για κρατικούς ή περιφερειακούς κυβερνητικούς προϋπολογισμούς σε συνδυασμό με τα δικά τους έσοδα. Τα 22 από τα 29 εθνικά κινηματογραφικά ταμεία του δείγματος της έρευνας αντλούσαν πάνω από το 80% των εσόδων τους για το 2022 από κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ οι εισφορές της βιομηχανίας αντιπροσώπευαν πάνω από το 80% της χρηματοδότησης για δύο ταμεία και μόνο τέσσερα ταμεία είχαν ένα πιο διαφοροποιημένο μείγμα χρηματοδότησης.

Τα τελευταία χρόνια, ο ρόλος των εισφορών της βιομηχανίας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο έχει μειωθεί, ενώ η εθνική χρηματοδότηση εξαρτάται περισσότερο από δημόσιες πηγές, καθώς το ποσοστιαίο μερίδιο των εισφορών της βιομηχανίας στο χρηματοδοτικό μείγμα των εθνικών ταμείων μειώθηκε από 40% το 2018 σε 32% το 2022. Ωστόσο, αυτή η πτώση του μεριδίου χρηματοδότησης δεν προέρχεται από μείωση του ύψους των πραγματικών εισφορών, οι οποίες μάλιστα ήταν κατά 6% υψηλότερες το 2022 από ό,τι το 2018. Μάλλον οφείλεται στη δυσανάλογη αύξηση των εσόδων των ταμείων, η οποία οφείλεται στην αύξηση των πόρων από δημόσιες πηγές, το μερίδιο χρηματοδότησης των οποίων εκτινάχθηκε από 54% το 2018 σε 63% το 2022.

Μολονότι δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ποιο μέρος των αναφερόμενων εσόδων προορίζεται για τη δημιουργία κινήτρων, είναι πιθανό ότι η έντονη αύξηση των εσόδων από δημόσιες πηγές οφείλεται στην αύξηση των προϋπολογισμών που προορίζονται για κίνητρα, καθώς και στη δημόσια στήριξη που σχετίζεται με τον COVID-19 το 2020 και το 2021. Ο αντίκτυπος της εφαρμογής των επενδυτικών υποχρεώσεων, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του χρηματοδοτικού μεριδίου των εισφορών, μπορεί να γίνει ορατή μόνο από το 2023 και έπειτα.

3. Ενώ η μερίδα του λέοντος της κρατικής χρηματοδότησης πηγαίνει στη δημιουργία έργων, το ποσοστιαίο μερίδιό της μειώνεται καθώς αυξάνεται η στήριξη της παραγωγής με τη μορφή κινήτρων

Σύμφωνα με τον αρχικό βασικό σκοπό των περισσότερων κινηματογραφικών ταμείων, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής τους διατίθεται παραδοσιακά για τη στήριξη της δημιουργίας έργων και η περίοδος 2018-2022 δεν αποτελεί εξαίρεση. Στην περίπτωση των εθνικών ταμείων, το 62% της άμεσης δημόσιας χρηματοδότησής τους δαπανήθηκε για την παραγωγή (58%) και την ανάπτυξη (4%) κινηματογραφικών και άλλων οπτικοακουστικών έργων. Στην περίπτωση των περιφερειακών ταμείων, τα οποία έχουν γενικά στενότερη εντολή σε σύγκριση με τα εθνικά ταμεία, το μερίδιο της στήριξης για τη δημιουργία έργων ήταν σημαντικά υψηλότερο, δηλαδή 82% της σωρευτικής καθαρής δαπάνης δραστηριότητάς τους (73% στην παραγωγή, 8% στην ανάπτυξη).

Ωστόσο, το μερίδιο της άμεσης δημόσιας χρηματοδοτικής στήριξης που παρέχεται από τα εθνικά ταμεία για τη δημιουργία έργων μειώθηκε από 66% το 2018 σε 62% το 2022. Το μειωμένο μερίδιο μπορεί να εξηγηθεί από την αύξηση της άμεσης δημόσιας χρηματοδότησης που πηγαίνει σε άλλους τομείς δραστηριότητας και όχι από τη μείωση της άμεσης δημόσιας χρηματοδότησης για τη δημιουργία έργων σε απόλυτους αριθμούς, η οποία ήταν σταθερή κατά τη διάρκεια της καλυπτόμενης χρονικής περιόδου. Ταυτόχρονα, τα ποσά της ενίσχυσης με κίνητρα που προορίζονται για την ανάπτυξη και την παραγωγή ταινιών και οπτικοακουστικών έργων που παρέχονται δειγματοληπτικά από οκτώ εθνικά ταμεία τριπλασιάστηκαν κατά την πενταετία αυτή.