Medianalysis Team

Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Οπτικοακουστικών Μέσων (European Audiovisual Observatory), δημοσίευσε τη νέα έκδοση της έκθεσής του με τίτλο: Female professionals in European audiovisual fiction and theatrical film production: 2015-2025 figures(Γυναίκες επαγγελματίες στην ευρωπαϊκή οπτικοακουστική μυθοπλασία και παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών: Στοιχεία 2015-2025). Η έκθεση αναλύει την εκπροσώπηση των φύλων σε έξι βασικές κατηγορίες προσωπικού πίσω από την κάμερα: σκηνοθέτες, σεναριογράφους, παραγωγούς, διευθυντές φωτογραφίας, συνθέτες και μοντέρ.

Κύριες Διαπιστώσεις της Έκθεσης

• Ποσοστά συμμετοχής: Οι γυναίκες αντιπροσώπευαν το 27% των επαγγελματιών που συμμετείχαν στην παραγωγή ευρωπαϊκών κινηματογραφικών ταινιών το 2025, και το 31% όσων συμμετείχαν στην παραγωγή οπτικοακουστικής μυθοπλασίας (ταινίες και σειρές για την τηλεόραση και τις πλατφόρμες streaming) το 2024.

• Καταλυτικός ρόλος της σκηνοθέτριας: Όταν γυναίκες αναλαμβάνουν τη σκηνοθεσία, αυξάνεται αισθητά η πιθανότητα να καλυφθούν και άλλοι βασικοί συντελεστές από γυναίκες.

• Επιτεύγματα ισότητας: Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιτύχει ιστορική ισότητα των φύλων σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς ρόλους.

Σύμφωνα με τη συγγραφέα της έκθεσης, Δρ. Άγκνες Σνέιμπεργκερ: «Τα στοιχεία μας δείχνουν ότι οι γυναίκες σκηνοθέτριες μπορούν να κάνουν τη πραγματική διαφορά. Ευνοούν την πρόοδο όλων, καθιστώντας πιο πιθανό να καλυφθούν κι άλλοι βασικοί ρόλοι από γυναίκες»

Μεθοδολογικές Σημειώσεις

• Ανάθεση εργασίας (Credits): Αριθμός πιστώσεων/συμβολαίων, σταθμισμένος με βάση τον αριθμό των επαγγελματιών στην ίδια θέση για τον ίδιο τίτλο.

• Σημείωση: Το υψηλό ποσοστό γυναικών σεναριογράφων στην περίπτωση που η σκηνοθεσία γίνεται από γυναίκα είναι εν μέρει παραπλανητικό, καθώς ο σκηνοθέτης και ο σεναριογράφος μιας ταινίας είναι συχνά το ίδιο πρόσωπο.

Πίνακας: Γυναίκες επαγγελματίες στην οπτικοακουστική παραγωγή

Πηγή: European Audiovisual Observatory analysis of Media Press Group and LUMIERE data

Τρεις Σωρευτικοί Παράγοντες

Τρεις βασικοί παράγοντες επηρεάζουν την εκπροσώπηση των φύλων στην ευρωπαϊκή παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών (στοιχεία ανά ταινία μεγάλου μήκους) και οπτικοακουστικής μυθοπλασίας (στοιχεία ανά επεισόδιο):

1. Μικρότερη αφετηρία: Υπάρχουν εξ αρχής λιγότερες γυναίκες στο ενεργό εργατικό δυναμικό.

2. Λιγότερες αναθέσεις: Όσες είναι ενεργές λαμβάνουν λιγότερες αναθέσεις εργασίας.

3. Καταμερισμός εργασίας: Η εργασία που εξασφαλίζουν οι γυναίκες μοιράζεται συχνότερα με άλλους επαγγελματίες (π.χ. οι γυναίκες σεναριογράφοι συγγράφουν συχνότερα από τους άνδρες συναδέλφους τους).

Τάσεις και Βασικά Πορίσματα της Έκθεσης

1. Η πρόοδος σημειώνεται αλλά παρουσιάζει στασιμότητα

Από το 2015, η εκπροσώπηση των γυναικών αυξήθηκε κατά 6%, φτάνοντας το 27% στην κινηματογραφική παραγωγή (2025) και το 31% στην οπτικοακουστική μυθοπλασία (2024). Ωστόσο, η πρόοδος αυτή παρουσιάζει κάμψη (plateau) και στασιμότητα και στους δύο τομείς από το 2022, υποδεικνύοντας την ύπαρξη επίμονων εμποδίων.

2. Το μερίδιο στο εργατικό δυναμικό διαφέρει από τις αναθέσεις εργασίας

Το 2025, οι γυναίκες κατείχαν το 25% των αναθέσεων εργασίας στην παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών και το 26% στην οπτικοακουστική μυθοπλασία (2024), σημειώνοντας αύξηση 5% και 7% αντίστοιχα από το 2015.

Το μερίδιο των αναθέσεων είναι γενικά χαμηλότερο από το ποσοστό των ενεργών επαγγελματιών, με μεγαλύτερες αποκλίσεις στη μυθοπλασία. Αυτό συμβαίνει επειδή οι γυναίκες αναλαμβάνουν λιγότερα έργα ανά έτος και η εργασία τους μοιράζεται συχνότερα (η κοινή χρήση συμβολαίων/συν-δημιουργία επηρεάζει τις γυναίκες σε ποσοστό 38%, έναντι 18–19% για τους άνδρες).

3. Οι περισσότερες ομάδες παραγωγής παραμένουν ανδροκρατούμενες

Οι γυναίκες εκπροσωπούνται καλύτερα σε ρόλους που βασίζονται σε ομάδες (π.χ. παραγωγοί, σεναριογράφοι) και υποεκπροσωπούνται σε ρόλους που συνήθως κατέχονται από ένα μόνο άτομο (σκηνοθέτης, διευθυντής φωτογραφίας, συνθέτης).

Ακόμη όμως και σε ομαδικούς ρόλους, η πλειοψηφία των μελών είναι άνδρες:

• Στον Κινηματογράφο (2025): Ομάδες με γυναικεία πλειοψηφία 12%, ομάδες με ισορροπία φύλων 11%.

• Στην Οπτικοακουστική Μυθοπλασία (2024): Ομάδες με γυναικεία πλειοψηφία 11%, ομάδες με ισορροπία φύλων 14%.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ: ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ – ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ: 2015-2024

• Ποσοστό γυναικών μεταξύ των ενεργών επαγγελματιών  
• Ποσοστό γυναικών στις αναθέσεις   Ποσοστό ομάδων με πλειοψηφία γυναικών
• Ποσοστό γυναικών μεταξύ των ενεργών επαγγελματιών
• Πηγή: European Audiovisual Observatory analysis of Media Press Group and LUMIERE data 

4. Διακύμανση ανάλογα με το επάγγελμα

Οι γυναίκες έχουν καλύτερη παρουσία στους ρόλους της παραγωγής, του σεναρίου, του μοντάζ και της σκηνοθεσίας. Αντίθετα, η υποεκπροσώπηση είναι έντονη στους ρόλους των συνθετριών και των διευθυντριών φωτογραφίας. Στον κινηματογράφο, οι γυναίκες σε αυτούς τους ρόλους ήταν πιο πιθανό να μοιραστούν την εργασία τους σε σχέση με την τηλεοπτική/VOD μυθοπλασία.

5. Το «Φαινόμενο της Γυναίκας Σκηνοθέτριας»

Η παρουσία γυναίκας σκηνοθέτριας συνδέεται άμεσα με αυξημένη παρουσία γυναικών και σε άλλες καίριες θέσεις:

• Στον Κινηματογράφο: Οι γυναίκες κατείχαν το 76% των αναθέσεων σεναρίου σε έργα που σκηνοθέτησαν γυναίκες (λόγω και της συχνής ταύτισης σκηνοθέτη/σεναριογράφου).

• Στην Οπτικοακουστική Μυθοπλασία: Όπου οι ρόλοι αυτοί είναι πιο διακριτοί, οι γυναίκες κατείχαν το 53% των αναθέσεων σεναρίου σε έργα με γυναίκα σκηνοθέτιδα.

6. Τα σκηνοθετικά ντεμπούτα πλησιάζουν περισσότερο την ισότητα

Τα σκηνοθετικά ντεμπούτα νέων δημιουργών στον κινηματογράφο βρίσκονται πιο κοντά στην έμφυλη ισότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη αδράνεια στους καθιερωμένους σκηνοθέτες: επειδή οι άνδρες υπερεκπροσωπούνται ιστορικά, αποτελούν μια μεγαλύτερη δεξαμενή έμπειρων δημιουργών που συνεχίζουν να γυρίζουν επόμενες ταινίες, διατηρώντας τη συνολική παραγωγή ανδροκρατούμενη.

7. Πρωτοπορία των Ντοκιμαντέρ

Το είδος του ντοκιμαντέρ παρουσιάζει τη μεγαλύτερη γυναικεία συμμετοχή. Το 2025, οι γυναίκες κατείχαν το 35% των αναθέσεων σε ντοκιμαντέρ, έναντι 26% στα animation και 23% στις ταινίες μυθοπλασίας/ζωντανής δράσης (live-action). Στα ντοκιμαντέρ καταγράφηκαν και τα υψηλότερα ποσοστά σε μεμονωμένους ρόλους: μοντέρ (35%), παραγωγοί (34%) και σκηνοθέτριες (31%).

8. Γεωγραφικές επιδόσεις και παραδείγματα χωρών

• Κινηματογραφική παραγωγή (2025): Η Αυστρία είχε το υψηλότερο συνολικό μερίδιο αναθέσεων σε γυναίκες (46%), επιτυγχάνοντας ή ξεπερνώντας την ισότητα στη σκηνοθεσία, το σενάριο και το μοντάζ. Η Λετονία πέτυχε ισότητα στον τομέα της παραγωγής.

• Οπτικοακουστική μυθοπλασία: Η Ελλάδα πέτυχε ισότητα των φύλων στη σκηνοθεσία και η Ιρλανδία στο σενάριο. Η Φινλανδία σημείωσε το υψηλότερο συνολικό μερίδιο αναθέσεων σε γυναίκες σε όλους τους ρόλους (35%).

Πηγή: https://rm.coe.int/gender-report-film-and-tv-2015-2025-figures-october-2026-a-schneeberge/48802e2c58