Ο ρόλος του δημοσιογράφου ροής στις σύγχρονες αίθουσες σύνταξης

/ 7 Αυγούστου, 2025

Της Άννας Μαρίας Μακρή

Η δημοσιογραφία τόσο ως θεσμός, όσο ως λειτούργημα στο πέρασμα του χρόνου βρίσκεται σε ένα καθεστώς διαρκούς μετασχηματισμού, εν μέσω των ευρύτερων τεχνολογικών, πολιτισμικών και οικονομικών μεταβολών στον δυτικό κόσμο. Στις μέρες μας, η ταχεία ψηφιοποίηση των μέσων ενημέρωσης, η κυριαρχία του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η εμφάνιση όλο και πιο εξελιγμένων τεχνολογικών εργαλείων, με αποκορύφωμα την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, έχουν φέρει σημαντικές αλλαγές όχι μόνο στον τρόπο παραγωγής και διανομής της είδησης αλλά και στις συνθήκες, στις πρακτικές και τους ρόλους των σύγχρονων δημοσιογράφων.

Το παρόν κείμενο αποτελεί τη σύνοψη έρευνας, η οποία προσπάθησε να μελετήσει τον ρόλο του δημοσιογράφου ροής, ως τον κυρίαρχο παράγοντα των ειδησεογραφικών ιστοσελίδων, μέσα από τη μεταβλητή της τεχνολογίας και των σύγχρονων τάσεων στην επαγγελματική του ταυτότητα.

Νέες τάσεις

Η πορεία της δημοσιογραφίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις, μετασχηματίζοντας τον ρόλο του δημοσιογράφου από έναν μορφωμένο ερασιτέχνη του 17ου και 18ου αιώνα σε επαγγελματία ρεπόρτερ με ειδικές δεξιότητες. Από τον 19ο αιώνα και έπειτα, η δημοσιογραφία καθίσταται επάγγελμα, επηρεασμένο από τη βιομηχανική επανάσταση, την άνοδο της δημοκρατίας και την τεχνολογική πρόοδο (Ferron et al., 2015). Στον 21ο αιώνα, παρ’ όλη τη διατήρηση της κοινωνικής της σημασίας, η δημοσιογραφία χαρακτηρίζεται από επισφάλεια, έντονη πίεση και απαξίωση, σε μεγάλο βαθμό λόγω της ψηφιοποίησης και των συνεπειών της οικονομικής κρίσης (Παπαθανασόπουλος, 2013).

Σύμφωνα με τον Paulussen (2012), τέσσερις τάσεις που επηρεάζουν τη φύση της δημοσιογραφικής εργασίας μπορούν να εντοπιστούν στα εξής:

  • Πρώτον, η αύξηση της άτυπης, μη τυπικής απασχόλησης στον κλάδο της δημοσιογραφίας.
  • Δεύτερον, η αυξανόμενη ζήτηση για λειτουργική ευελιξία και πολυδεξιότητες, καθώς οι οργανωτικές δομές και οι ευθύνες στις αίθουσες σύνταξης γίνονται πιο ρευστές.
  • Τρίτον, και εν μέρει ως συνέπεια αυτής της λειτουργικής ευελιξίας, οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις ενός ολοένα αυξανόμενου φόρτου εργασίας, ο οποίος απαιτεί μεγαλύτερη χρονική ευελιξία από το εργατικό δυναμικό.
  • Τέταρτον και τέλος, οι μελετητές παρατηρούν ότι όλο και περισσότεροι συντάκτες, και ιδιαίτερα οι διαδικτυακοί συντάκτες, «βρίσκονται δεμένοι» στα γραφεία τους, καθώς οι πόροι για την εργασία στο πεδίο τείνουν να μειώνονται.
Photo by Renu00e9 A. Da Rin on Pexels.com

Η σύγχρονη δημοσιογραφική εργασία επαναπροσδιορίζεται λοιπόν σε ένα περιβάλλον εντατικοποίησης, επισφάλειας και τεχνολογικού μετασχηματισμού, όπου κυριαρχούν η ευελιξία, οι πολλαπλές δεξιότητες –  «multitasking» και η παραγωγή περιεχομένου σε πραγματικό χρόνο (Witschge & Deuze, 2018).

Οι δημοσιογράφοι λειτουργούν πλέον ως «πολυεργαλεία», καλούμενοι να επεξεργάζονται, να διανέμουν και να διαχειρίζονται ειδήσεις σε ψηφιακές και υβριδικές αίθουσες σύνταξης, χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και εφαρμογές επεξεργασίας πολυμέσων (Adornato, 2017).

Παράλληλα, η αυξανόμενη έμφαση στην ταχύτητα, ο περιορισμός των πόρων και η πίεση για επισκεψιμότητα έχουν μετατοπίσει το ενδιαφέρον από την έρευνα και την επαλήθευση στην αναπαραγωγή περιεχομένου, με το φαινόμενο της «αντιγραφής – επικόλλησης» –  «copy-paste» να παγιώνεται ως πρακτική (Καράν, 2005).

Την ίδια στιγμή ο δημοσιογράφος ροής ή real-time journalist λειτουργεί μέσα σε ένα πληροφοριακό χάος, ακροβατώντας ανάμεσα στην ταχύτητα και την αξιοπιστία και ενσωματώνοντας στοιχεία τεχνολογικής δεξιότητας (Carlson & Lewis, 2015).

Η είσοδος και εδραίωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη δημοσιογραφία από το 2008 και έπειτα επέφερε θεμελιώδεις αλλαγές στον τρόπο άσκησης του επαγγέλματος, καθιστώντας τα απαραίτητο εργαλείο για την παραγωγή, επιμέλεια, διανομή και προώθηση του ειδησεογραφικού περιεχομένου (Deuze, 2011).

Οι δημοσιογράφοι αξιοποιούν τις πλατφόρμες όπως το X/Twitter, το Facebook, το Instagram και το TikTok για την άμεση κάλυψη γεγονότων, την επικοινωνία με το κοινό, τη συλλογή πληροφορίας και την καταγραφή τάσεων (Pew Research Center, 2022).

Τα social media μετέβαλαν τους ρόλους στο δημοσιογραφικό οικοσύστημα, ενισχύοντας τη συμμετοχική δημοσιογραφία και μειώνοντας την αποκλειστικότητα των επαγγελματιών ως gatekeepers της πληροφορίας (Singer et al., 2011;Λέανδρος, 2008). Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε η ανάγκη για νέους επαγγελματικούς ρόλους καθώς και για τεχνολογική εξοικείωση με πολυμεσικά εργαλεία.

Παρότι η χρήση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης διευκολύνει την ταχύτητα και την αμεσότητα, δημιουργεί προκλήσεις αξιοπιστίας και πίεσης χρόνου, καθώς η αδιάκοπη ροή πληροφορίας συνοδεύεται από το φαινόμενο των fake news και την απουσία επαγγελματικού φιλτραρίσματος (Παπαθανασόπουλος, 2013).

Τελικά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως τα νέα «ψηφιακά περίπτερα» της ενημέρωσης, ενώ ο δημοσιογράφος καλείται να διατηρήσει τον ρόλο του ως ερευνητής της αλήθειας μέσα σε ένα χαοτικό και κατακερματισμένο περιβάλλον πληροφορίας.

Photo by Afif Ramdhasuma on Pexels.com

Η μετάβαση από τις παραδοσιακές στις ψηφιακές αίθουσες σύνταξης επέφερε συνεπώς ριζικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης της δημοσιογραφικής εργασίας, επαναπροσδιορίζοντας ρόλους, διαδικασίες και επαγγελματικές ταυτότητες. Οι αίθουσες σύνταξης μεταμορφώθηκαν σε πολυμεσικούς κόμβους, με έμφαση στην ταχύτητα, την αμεσότητα και την ψηφιακή διανομή του περιεχομένου, περιορίζοντας την πρωτογενή έρευνα και ενισχύοντας την εξάρτηση από πρακτορεία ειδήσεων και online πηγές (Domingo, 2006;Steensen, 2009)

 Η εισβολή της τεχνολογίας επέβαλε νέες πολυδεξιότητες, ενώ ταυτόχρονα καθιέρωσε τη λεγόμενη «δημοσιογραφία του γραφείου», απομακρύνοντας τον από το πεδίο του ρεπορτάζ και περιορίζοντας την αυτονομία του. Η συγχώνευση ειδησεογραφικών και εμπορικών τμημάτων, η πίεση για συνεχή ενημέρωση και οι νέες εργασιακές κουλτούρες αναδιαμόρφωσαν την αίθουσα σύνταξης ως χώρο συλλογικής, εμπορικά προσανατολισμένης παραγωγής περιεχομένου (Boczkowski, 2004). Ακόμη όμως ενώ προσφέρονται νέες ευκαιρίες δημιουργικότητας μέσω της πολυμεσικότητας, η έλλειψη χρόνου και η τυποποίηση οδηγούν συχνά σε επανάληψη και αναπαραγωγή ήδη υπάρχοντος περιεχομένου (Pew Research Center, 2010).

Τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ενσωματωθεί στις αίθουσες σύνταξης, μεταβάλλοντας σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι δημοσιογράφοι συλλέγουν, επεξεργάζονται και διανέμουν τις ειδήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το 75% των δημοσιογράφων τη χρησιμοποιεί για την άντληση πληροφορίας, το 90% για την παραγωγή περιεχομένου και το 80% για τη διανομή του (Beckett et al., 2023).

Photo by Flo Dahm on Pexels.com

Η τεχνολογία αυτή διευκολύνει κυρίως επαναλαμβανόμενες ή χρονοβόρες εργασίες, επιτρέποντας στους επαγγελματίες να επικεντρωθούν περισσότερο στην ερευνητική δημοσιογραφία και την ανάλυση (Cherubini & Sharma, 2023). Από την άλλη όμως, η ταχύτατη εξάπλωσή της συνοδεύεται από ηθικά διλήμματα και επαγγελματικές ανησυχίες, καθώς το 60% των δημοσιογράφων εκφράζει προβληματισμό για την επίδρασή της στην ποιότητα της ενημέρωσης και την τήρηση των δημοσιογραφικών αξιών, όπως η ακρίβεια και η διαφάνεια (Beckett et al., 2023).

Η έρευνα

Η μεθοδολογία της παρούσας έρευνας βασίστηκε στην ποσοτική προσέγγιση μέσω της χρήσης δομημένου ερωτηματολογίου, με στόχο τη διερεύνηση των εργασιακών συνθηκών και του ρόλου των δημοσιογράφων ροής που εργάζονται σε ειδησεογραφικές ιστοσελίδες στην Ελλάδα. Το ερωτηματολόγιο, που κατασκευάστηκε στην πλατφόρμα Google Forms, περιλάμβανε 44 κλειστού τύπου ερωτήσεις, οργανωμένες σε δύο ενότητες: δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά, και ζητήματα που σχετίζονται με τον ρόλο, τις συνθήκες εργασίας, τα social media, τις δημοσιογραφικές αξίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η συλλογή δεδομένων διήρκεσε έναν μήνα (Απρίλιος–Μάιος 2024) συγκεντρώνοντας 111 απαντήσεις από επαγγελματίες του χώρου.

Ερευνητικά ερωτήματα:

 ➢ Ποιος είναι ο ρόλος του δημοσιογράφου ροής;

➢ Ποιες είναι οι συνθήκες εργασίας του;

 ➢ Ποιος είναι ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην εργασία του;

 ➢ Υπηρετούνται οι δημοσιογραφικές αξίες;

➢ Έχει ενταχθεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στην εργασία των δημοσιογράφων ροής;

Αποτελέσματα της έρευνας

Πριν προχωρήσουμε στη διαλεκτική συσχέτιση των εμπειρικών αποτελεσμάτων της έρευνας και άλλων ερευνών που περιγράφουν τη διεθνή πραγματικότητα για τον ρόλο του δημοσιογράφου, θα ήταν εύλογη μια διαπίστωση: λαμβάνοντας υπόψη πως το 80% των άρθρων που δημοσιεύονται διαδικτυακά αποτελεί προϊόν αυτούσιας αναπαραγωγής και πρόκειται ειδικότερα για κείμενα που προέρχονται από ειδησεογραφικά πρακτορεία, είτε από δελτία τύπου (Καράν,2005), ο ρόλος του δημοσιογράφου ροής αποτελεί καλώς ή κακώς τον κορμό της σύγχρονης δημοσιογραφίας και συνεπώς θα ήταν ελλιπής οποιαδήποτε έρευνα χαρτογραφούσε το σύγχρονο ειδησεογραφικό τοπίο εξαιρώντας τον.

Η διεθνής βιβλιογραφία ανέδειξε αλλαγές που ξεπερνούν τις καθημερινές πρακτικές του διαδικτυακού δημοσιογράφου. Ο δημοσιογράφος – ρεπόρτερ που επικεντρωνόταν στην παραγωγή πρωτογενούς ειδησεογραφικού περιεχομένου, έχει μετουσιωθεί σε μια πολυδιάστατη επαγγελματική φιγούρα του δημοσιογράφου ροής, ο οποίος επιμελείται, επεξεργάζεται και αναπαράγει περιεχόμενο λειτουργώντας ως «πολυεργαλείο» (Deuze, 2007;Anderson et al., 2012).

Η ανάγκη πολλαπλών δεξιοτήτων συνιστά ένα βασικό στοιχείο του επαγγέλματος και ο δημοσιογράφος ή συντάκτης ροής, ασχολείται ακριβώς με τη συνεχή παρακολούθηση, την επεξεργασία, την επιμέλεια και δημοσίευση ειδήσεων σε πραγματικό χρόνο, εξυπηρετώντας τον εικοσιτετράωρο ειδησεογραφικό μοντέλο σήμερα.

Συνεπώς, μέσα από «το πληκτρολόγιο» του δημοσιογράφου ροής περνάει ο μεγαλύτερος όγκος της πληροφορίας στο διαδίκτυο.

Αντιστοίχως, τα ευρήματα της έρευνας κατέληξαν σε μεγάλο ποσοστό (74,8%) πως ο ρόλος του δημοσιογράφου ροής περιγράφεται μέσα από τις πρακτικές της επιμέλειας και επεξεργασίας περιεχομένου και συνεπώς της αναπαραγωγής και όχι της παραγωγής (διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1: Ο ρόλος του δημοσιογράφου ροής

Μπορούμε πράγματι, να συμπεράνουμε σύμφωνα με τον Παπαθανασόπουλο (2013), ότι στις μέρες ο δημοσιογράφος και η δημοσιογραφία έχουν συρρικνωθεί σε έναν ρόλο προμηθευτή γεγονότων. Συνθήκη, που έχει μετατοπίσει ωστόσο τα επαγγελματικά χαρακτηριστικά του δημοσιογράφου από τη βαθύτερη, ερευνητική διάσταση της δημοσιογραφικής δουλειάς, στις τεχνικές και δημιουργικές δεξιότητες (Deuze & Paulussen, 2002).

Τα ευρήματα της έρευνας επιβεβαιώνουν την ανάγκη ο σύγχρονος δημοσιογράφος να διαθέτει ένα χαρτοφυλάκιο δεξιοτήτων και εργαλείων. Στην κορυφή των δεξιοτήτων που ενσωματώνει ο σύγχρονος δημοσιογράφος ροής σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας βρίσκονται κατεξοχήν τα τεχνικά στοιχεία, όπως είναι η γνώση των κανόνων SEO (68,5%), η επεξεργασία βίντεο και φωτογραφιών (73,9%), η μορφοποίηση κειμένου (67,6%) και το λεγόμενο rephrasing (67,6%), δηλαδή η παράφραση κειμένου, και η χρήση των social media (60,4%), ενώ σχεδόν στην τελευταία θέση με 29,7% βρίσκονται οι ερευνητικές δεξιότητες που περιγράφουν τα ποιοτικά και παραδοσιακά στοιχεία του δημοσιογράφου (διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 2: Δεξιότητες

Ευρήματα που συμπλέουν με τη σύγχρονη δημοσιογραφική πρακτική που υπαγορεύει στον εργαζόμενο να εκτελεί πολλαπλές λειτουργίες και ρόλους, να βγάζει φωτογραφίες, βίντεο, να μοντάρει και να επεξεργάζεται περιεχόμενο, να διαχειρίζεται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να επικοινωνεί με το κοινό και συνεπώς να ενσωματώνει όλο και πιο ευέλικτα επαγγελματικά χαρακτηριστικά, και όλα αυτά σε  βάρος της ποιοτικής και εμπεριστατωμένης δημοσιογραφίας, το οποίο επιβεβαιώνεται μέσα από τα αποτελέσματα και τις απαντήσεις της παρούσας εμπειρικής μελέτης, σύμφωνα με τις οποίες οι τεχνικές δεξιότητες στην εργασία του δημοσιογράφου ροής υπερτερούν (73,9%) (διάγραμμα 3) σε βάρος των κλασικών χαρακτηριστικών της δημοσιογραφίας (Deuze, 2007) .

Διάγραμμα 3: Τεχνικές δεξιότητες vs κλασικές αξίες δημοσιογραφίας

 Τελικά όμως, ο δημοσιογράφος ροής παράγει πρωτογενές περιεχόμενο ή εξαντλείται στην αναπαραγωγή;

Τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας έδειξαν εξαιρετικά μειωμένη συχνότητα δημοσίευσης πρωτογενών ειδήσεων για την πλειοψηφία. Αντίθετα, τα δελτία τύπου, οι «έτοιμες» ειδήσεις από διεθνή και ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία και η αναπαραγωγή ειδήσεων από άλλα μέσα έχουν διαμορφώσει μια σχέση εξάρτησης με τους επαγγελματίες δημοσιογράφους.

 Συνθήκη που θέλει τη σύγχρονη αυτή επαγγελματική εικόνα της δημοσιογραφίας ως «παραδημοσιογραφία», που πήρε τη θέση των παραγωγικών δημοσιογράφων στον απόηχο των περικοπών στο επάγγελμα και της παράλληλης αυξανόμενης ζήτησης για περιεχόμενο (Poulet, 2009). Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας καθώς η συχνότητα με την οποία παρατηρείται πως οι δημοσιογράφοι ροής δημοσιεύουν δελτία τύπου, ειδήσεις από πρακτορεία ειδήσεων και άλλες ιστοσελίδες είναι καθοριστικά μεγαλύτερη από τη συχνότητα που δημοσιεύουν πρωτότυπο περιεχόμενο. Πρόκειται για τάση που αναδεικνύεται, σύμφωνα με τα ευρήματα της εμπειρικής έρευνας ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης έλλειψης χρόνου με ποσοστό 50,5% (διάγραμμα 4) και κατ΄επέκταση της αυξανόμενης χρονικής πίεσης για δημοσίευση, ενώ σύμφωνα με την βιβλιογραφία, λόγω του περιορισμένου χρόνου, δεν υπάρχει δυνατότητα για έρευνα, διασταύρωση ή πρωτότυπο γράψιμο (Mitchelstein & Boczkowski, 2009).

Διάγραμμα 4: Λόγοι αναπαραγωγής ειδήσεων από άλλα μέσα:

Εξίσου «ανησυχητικά» παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας σχετικά με την συχνότητα επαλήθευσης και διασταύρωσης μιας είδησης.

Οι περισσότεροι από τους δημοσιογράφους ροής που συμμετείχαν στην έρευνα διασταυρώνουν μια είδηση σπάνια (29,7%), γεγονός που ενθαρρύνει την εύκολη διάδοση ψευδών ειδήσεων. Αντίστοιχα αναφορικά με το περιεχόμενο που αντλείται από έτερον μέσον με βάση της  απαντήσεις, διαπιστώνεται πως οι δημοσιογράφοι ροής δεν συνηθίζουν να αναφέρουν τη πηγή προέλευσης, συγκεκριμένα το 35,1% αναφέρει σπάνια τη πηγή προέλευσης.

Τέλος, τα πρακτορεία ειδήσεων φαίνεται μέσα από τα αποτελέσματα της έρευνας πως αποτελούν την κυρίαρχη πηγή ειδησεογραφίας για τους δημοσιογράφους ροής με ποσοστό 43,2%, με τους ίδιους να συζητούν την ημερήσια θεματολογία κατά κύριο λόγο με τους αρχισυντάκτες της ιστοσελίδας (διάγραμμα 5).

Διάγραμμα 5: Κύρια πηγή ειδήσεων

Ειδική αναφορά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, γίνεται στο φαινόμενο του Copy Paste, μέσα από την αυξημένη συχνότητα με την οποία παρατηρείται στη εργασία των δημοσιογράφων ροής.

Συγκεκριμένα το 50,5% των συμμετεχόντων υιοθετούν το copy paste «πολύ συχνά» στην εργασία τους (διάγραμμα 6). Σύμφωνα εξάλλου με την θεωρητική επισκόπηση της εργασίας, οι δημοσιογράφοι στηρίζονται κατά κύριο λόγο σε δελτία τύπου επιχειρήσεων και φορέων αναπαράγοντας το περιεχόμενο που αποστέλλεται μαζικά και διοχετεύοντας ειδήσεις μέσα από τα διαδικτυακά μέσα, χωρίς να επεξεργάζονται ιδιαίτερα το περιεχόμενο, πόσο μάλλον να το διασταυρώνουν και να αναφέρουν την πηγή προέλευσης, τάσεις που αποτυπώνονται στα αποτελέσματα του εμπειρικού μέρους. Αντίστοιχα, παρεμφερείς έρευνες δείχνουν πως το μεγαλύτερο ποσοστό των άρθρων που δημοσιεύονται διαδικτυακά αποτελεί προϊόν αντιγραφής, είτε σε ένα βαθμό, είτε αυτούσιας αναπαραγωγής και πρόκειται ειδικότερα για κείμενα που προέρχονται αφενός από ειδησεογραφικά πρακτορεία, είτε από δελτία τύπου (Καράν,2005).

Διάγραμμα 6: Copy Paste

Παρότι, η βιβλιογραφία υποδεικνύει αύξηση της άτυπης, μη τυπικής απασχόλησης στον κλάδο της δημοσιογραφίας (Paulussen, 2012), τα ευρήματα της παρούσας έρευνας καταλήγουν πως οι δημοσιογράφοι ροής εργάζονται κατά κύριο λόγο σε καθεστώς μισθωτής εργασίας (63,1%) και σε πλειοψηφία με συμβάσεις αορίστου χρόνου, χωρίς ωστόσο να εξαιρούνται φαινόμενα ελεύθερης (6,3%) ή ανασφάλιστης εργασίας (8,1%) (διάγραμμα 7). Επιπλέον, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που χαρτογραφούν το εργασιακό περιβάλλον των δημοσιογράφων ροής, η πλειοψηφία εργάζεται με σταθερό ωράριο (70,3%).

Διάγραμμα 7: Καθεστώς απασχόλησης

 Συνεπώς, τα εργασιακά χαρακτηριστικά όπως περιγράφονται μέσα από την έρευνα είναι λιγότερο ευέλικτα και περισσότερο σταθερά, χωρίς αυτό να σημαίνει πως περιγράφουν το σύνολο του δημοσιογραφικού επαγγέλματος σήμερα, ωστόσο είναι αξιοσημείωτα.

Σύμφωνα με αντίστοιχες έρευνες στο παρελθόν , στους νεοεισερχόμενους δημοσιογράφους, η άτυπη απασχόληση γίνεται πλέον η «νέα κανονικότητα» στο δημοσιογραφικό πεδίο (Thornton, 2011). Με βάση την ανάλυση των  αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε πως πράγματι οι νεότεροι δημοσιογράφοι εργάζονται με λιγότερο σταθερά καθεστώτα απασχόλησης, ωστόσο η περαιτέρω ανάλυση δεν έδειξε σημαντική συσχέτιση ανάμεσα σε ηλικία και απασχόληση. Ακόμη όμως, αυτό που αναδείχθηκε με πιο αξιόπιστα αποτελέσματα, είναι πως όσο αυξάνεται η ηλικία των δημοσιογράφων ροής, τόσο αυξάνεται και το εισόδημα που λαμβάνουν από την εργασία τους και συνεπώς επισημαίνεται ο ρόλος της ηλικίας στην εργασιακή εμπειρία.

Παράλληλα, η έννοια του multiskilling, της ανάπτυξης δηλαδή πολλαπλών δεξιοτήτων έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο κεντρικά χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού χώρου (Domingo, 2008). Αυτό το σύγχρονο «πολυεργαλείο», ο δημοσιογράφος ροής, πρέπει να γνωρίζει πως να ξετρυπώνει πληροφορίες στο διαδίκτυο, να τις αποθηκεύει και ανάλογα να τις αξιολογεί.

Ο σύγχρονος δημοσιογράφος οφείλει να ακολουθεί τους κανόνες του διαδικτυακού κόσμου, να εμπλουτίζει το ψηφιακό κείμενο με υπερσυνδέσμους και να χρησιμοποιεί λέξεις κλειδιά – «keywords» συμμετέχοντας στον αγώνα των ειδησεογραφικών ιστοσελίδων στις μηχανές αναζητήσεις και το SEO (Belair-Gagnon et al., 2020).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η ανάγκη για πολλαπλές δεξιότητες αναδεικνύεται ως ο κυρίαρχος παράγοντας που επηρεάζει την αποδοτικότητα των δημοσιογράφων ροής στις αίθουσες σύνταξης (34,2%). Επιπλέον, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η πίεση για γρήγορη δημοσίευση αναδεικνύεται ως η συνθήκη που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό (31,5%) την αποδοτικότητά των δημοσιογράφων ροής, σημείο που αναδεικνύει την αυξανόμενη κυριαρχία της ταχύτητας στο ενημερωτικό περιβάλλον. Όπως αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο μέσα από τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας (διάγραμμα 8).

Διάγραμμα 8: Αποδοτικότητα

Οι δημοσιογράφοι αναρτούν περιεχόμενο στις ιστοσελίδες όπου κάθε 20 λεπτά με ποσοστό (27,9%), χρόνος απαγορευτικός για οποιαδήποτε έρευνα, επιβεβαίωση και επαλήθευση. Ενώ, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι δημοσιογράφοι πιστεύουν (83,8%) πως η ανάγκη για ταχύτητα έχει επίπτωση στην ποιότητα του περιεχομένου που παράγει ο δημοσιογράφος ροής. Επιπλέον, όπως αποδεικνύεται και μέσα από το εμπειρικό μέρος οι δημοσιογράφοι ροής θεωρούν πως στο πλαίσιο της εργασίας τους (69,4%) δεν τηρούνται πάντα οι δημοσιογραφικές αξίες. Σε συνέχεια των παραπάνω, τα αποτελέσματα ανέδειξαν πως οι δημοσιογράφοι ροής δεν ασχολούνται με μια συγκεκριμένη θεματολογία (64,9%), άλλωστε, σύμφωνα με τον Poulet (2009), οι εξιδεικευμένοι συντάκτες αν και συνεχίζουν να υπάρχουν κυρίως σε μονοθεματικά ειδησεογραφικά site αποτελούν είδος προς εξαφάνιση.

Με βάση τα ευρήματα οι δημοσιογράφοι ροής θα περιέγραφαν περισσότερο τον ρόλο τους στην αίθουσα σύνταξης (74,8%) ως «δημοσιογράφος γενικών καθηκόντων»  (διάγραμμα 9). Συνεπώς μέσα από το δείγμα της έρευνας φαίνεται να απορρίπτεται η τάση σύμφωνα με την οποία οι καθαρά διαδικτυακές πλατφόρμες ακολουθούν μια στρατηγική εξειδίκευσης, όπου κάθε δημοσιογράφος επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα θέματα (Witschge & Nygren, 2009). Η νέα δημοσιογραφία τοποθέτησε τον δημοσιογράφο στην καρέκλα της εταιρικής εργασίας, με τον ρόλο του να υποβαθμίζεται σε υπάλληλο γραφείου, μέσα από τον οποίο το παραγόμενο περιεχόμενο είναι απρόσωπο και μαζικής παραγωγής, με τις πηγές να εξαντλούνται στην πληροφοριακή δεξαμενή του διαδικτύου αναφέρει ο Demers (2007).

Διάγραμμα 9: Καθορισμένες αρμοδιότητες ή δημοσιογράφος γενικών καθηκόντων

Πράγματι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας ο μεγαλύτερος αριθμός των δημοσιογράφων ροής που πήραν μέρος (73,9%) θα περιέγραφαν τον επαγγελματικό τους ρόλο, ως «υπάλληλος γραφείου», γεγονός που απομακρύνει όλο και περισσότερο την επαγγελματική του φυσιογνωμία από τα κλασικά της χαρακτηριστικά που τον ήθελαν μάχιμο και διαρκώς «στον δρόμο» του ρεπορτάζ. Παράλληλα, η τηλεργασία έχει καταστεί ένα μέρος της πραγματικότητας της σύγχρονης δημοσιογραφίας, η έρευνα του Reuters institute (2023) έδειξε πως το 65% των επικεφαλής ειδησεογραφικών οργανισμών δήλωσε ότι τα μέσα έχουν σε μεγάλο βαθμό εφαρμόσει ευέλικτα και υβριδικά μοντέλα εργασίας. Ενώ αντίστοιχα η παρούσα έρευνα ανέδειξε πως ένα ποσοστό της τάξης του 33,3% των δημοσιογράφων ροής ακολουθεί είτε το μοντέλο της τηλεργασίας, είτε ένα υβριδικό μοντέλο εργασίας, που συνδυάζει την εξ’ αποστάσεως εργασία και την εργασία από το γραφείο.

 Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας για τους δημοσιογράφους ροής συνιστούν μέσα κατά κύριο λόγο για την πρόσβαση σε έκτακτα γεγονότα (36%) (διάγραμμα 10) πράγμα που επιβεβαιώνεται και μέσα από την βιβλιογραφική ανάλυση που προηγήθηκε και σύμφωνα με την οποία οι εφαρμογές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γίνονται το νέο πεδίου του «ζωντανού» ρεπορτάζ, ενώ παράλληλα οι δημοσιογράφοι χρησιμοποιούν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης όπως το X (Twitter), το Instagram ή το Facebook, με σκοπό τόσο να προωθήσουν το περιεχόμενο που παράγουν, την πρόσβαση σε έκτακτες ειδήσεις, όσο και με σκοπό την επικοινωνία με το αναγνωστικό κοινό.

Διάγραμμα 10: Χρήσεις social media

Τα παραπάνω αποτυπώνονται μέσα από τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας, όπου παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από δημοσιογράφους ροής για την άντληση πληροφοριών, ενώ στην κορυφή της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για επαγγελματικούς λόγους βρίσκεται το X( Twitter) (53,2%), ενώ ακολουθούν το Facebook (28,8%) και το Instagram (9%)  (διάγραμμα 11) σε πλήρη σύμπλευση με αντίστοιχες και μαζικότερες έρευνες (Pew Research Center, 2022).

Διάγραμμα 11: Ποια social media χρησιμοποιούνται περισσότερο για επαγγελματικούς λόγους

Αντίστοιχα, όπως υπαγορεύει η βιβλιογραφική ανασκόπηση ο αριθμός των δημοσιογράφων που εμπλέκονται ενεργά σε διάλογο με το αναγνωστικό κοινό στα ΜΚΔ αρκετά μικρός (Βullard, 2013).

 Πράγματι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας που διενεργήθηκε στο πλαίσιο τη παρούσας διπλωματικής εργασίας, η πλειοψηφία των δημοσιογράφων ροής δεν απαντάει «καθόλου συχνά» (82,9%) σε σχόλια στα social media, στο πλαίσιο της εργασίας τους, με αποτέλεσμα να μην αξιοποιείται η διαδραστικότητα που προσφέρει στα σύγχρονα μέσα το διαδίκτυο. Ωστόσο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδεικνύονται ως ο κυριότερος τρόπος διάδοσης των ειδήσεων για τους δημοσιογράφους ροής (58,6%).

Σύμφωνα όμως με τους Lewis και Molyneux (2018), τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν σε τέτοιο βαθμό ανάμειξη στην καθημερινότητα των δημοσιογράφων που πιθανώς στερούν έναν πολύτιμο χρόνο από άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες, αναδεικνύοντας τα ως μια σημαντική πηγή πίεσης στην εργασία τους.

Παρόλα αυτά, από τις απαντήσεις των δημοσιογράφων ροής σε σχετική ερώτηση διαφάνηκε πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν θεωρούνται σημαντική πηγή πίεσης (64,9%) χωρίς να παραβλέπεται το αξιόλογο ποσοστό που επιβεβαιώνει τη βιβλιογραφία (35,1%).

Τα αποτελέσματα της έρευνας που θέλουν η επιβίωση στο επάγγελμα του δημοσιογράφου ροής, να συνεπάγεται μια ατέρμονη προσαρμογή στα νέα τεχνολογικά δεδομένα (75,7%), επεκτείνονται στην οπτική του Henrik Örnebring (2010), που σημειώνει ότι οι δημοσιογράφοι είναι συχνά επιρρεπείς στο να βλέπουν την τεχνολογία ως κύρια αιτία οργανωτικών και επαγγελματικών αλλαγών στην αίθουσα σύνταξης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλές μελέτες δείχνουν όντως ότι οι δημοσιογράφοι συχνά θεωρούν την τεχνολογία και την τεχνολογική ανάπτυξη ως αναπόφευκτες δυνάμεις, που φέρνουν τις αλλαγές στην εργασία τους και καθορίζουν την επιβίωσή τους.

 Αξιοσημείωτο είναι σε αυτό το σημείο, πως παρά την αυξανόμενη σημασία, όπως αυτή περιγράφεται μέσα από την ακαδημαϊκή βιβλιογραφία (Kramp & Loosen, 2017), της δημιουργίας αποκλειστικών ρόλων και θέσεων εργασίας γύρω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως αυτός του «διαχειριστή κοινότητας» που απασχολείται με τη διαχείριση του περιεχομένου στα μέσα κοινωνική δικτύωσης, ή παρούσα έρευνα ανέδειξε πως δεν υιοθετείται μια κατά αποκλειστικότητα επαγγελματική ενασχόληση με τα social media στις αίθουσες σύνταξης, παρότι χρησιμοποιείται γενικευμένα από τους δημοσιογράφους ροής στο πλαίσιο της εργασίας τους (διάγραμμα 1).

Τέλος, τα παραδείγματα στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης φαίνεται πως βρίσκονται αρκετά πίσω σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα, καθώς δεν υπάρχει ενεργός διάλογος για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, με τα παραδείγματα που έρχονται στην επιφάνεια να έχουν βραχυπρόθεσμη παρουσία. Αντίστοιχα, στην παρούσα έρευνα αναδείχθηκε ένας περιορισμένος αριθμός μέσων που έχουν εντάξει στη ροή ειδήσεων τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης (8,1%). Εξάλλου στην Ελλάδα αποτελεί μια συνηθισμένη συνθήκη η καθυστερημένη αφομοίωση τεχνολογικών εξελίξεων προερχόμενες από την Ευρώπη.

Την ίδια στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη διαφαίνεται μέσα από τα αποτελέσματα ως ένας παράγοντας κινδύνου για τις θέσεις εργασίας των δημοσιογράφων ροής, πράγμα που επιβεβαιώνουν και οι Frey & Osborne (2017) , σύμφωνα με τους οποίους η τεχνητή νοημοσύνη και οι αυτοματοποιημένες διαδικασίες θα μπορούσαν να εξαλείψουν πολλές θέσεις εργασίας στη βιομηχανία των μέσων ενημέρωσης, δημιουργώντας κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και μειώνοντας τη ζήτηση για ανθρώπινο προσωπικό στα μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με το δείγμα της παρούσας έρευνας, το μεγαλύτερο ποσοστό (32,4%) θεωρεί πως κινδυνεύει σε μεγάλο βαθμό «πολύ» η θέση εργασίας του δημοσιογράφου ροής από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Όσον αφορά όμως τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από τους δημοσιογράφους ροής, το μεγαλύτερο ποσοστό των συμμετεχόντων δεν χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης σε αντίθεση με τη διεθνή βιβλιογραφία που θέλει το 75% των δημοσιογράφων να χρησιμοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη το λιγότερο σε ένα σημείο της πορείας της είδησης, δηλαδή από την παραγωγή έως τη διανομή της πληροφορίας. Όπως παρατηρήθηκε μέσα από την ανάλυση των εμπειρικών αποτελεσμάτων σημαντικό ρόλο στην υιοθέτηση των παραπάνω εργαλείων κατέχει η ηλικία, καθώς διαπιστώθηκε πως οι νεότεροι δημοσιογράφοι ροής χρησιμοποιούν με μεγαλύτερο ποσοστό εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όσοι χρησιμοποιούν όμως τις τεχνολογίες της τεχνητής νοημοσύνης ήδη στην εργασία τους περιορίζονται κυρίως στην μετάφραση κειμένων (87,8%) και στην δημιουργία τίτλων και περιλήψεων (51,2%) και άρα στη παραγωγή περιεχομένου, ενώ ακολουθούν η επεξεργασία φωτογραφιών (36,6%), η απομαγνητοφώνηση (22%) και η σύνταξη ειδήσεων (22%) (διάγραμμα 12). Σύμφωνα με αντίστοιχες έρευνες το 90% των δημοσιογράφων χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγή περιεχομένου στο πλαίσιο της εργασίας του (Beckett, et al,2023).

Διάγραμμα 12: Χρήσεις τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία των δημοσιογράφων ροής

Παράλληλα, στην έρευνα, η άνεση μελλοντικής χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζεται μετριασμένη από όσους δημοσιογράφους δεν τα έχουν εντάξει ήδη στην επαγγελματική του καθημερινότητα. Η άνεση ακολουθεί το μοτίβο της χρήσης των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, καθώς από την ανάλυση των εν λόγω μεταβλητών αναδείχθηκε πως όσο πιο νέος είναι ο δημοσιογράφος ροής, τόσο πιο άνετος είναι να εντάξει μελλοντικά την τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία του σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.

Συμπεράσματα

Η έρευνα, προσπάθησε να μελετήσει τη μετάλλαξη του ρόλου του διαδικτυακού δημοσιογράφου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, με κινητήριους άξονες την τεχνολογική εξέλιξη, την κυριαρχία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης στις αίθουσες σύνταξης. Η χαρτογράφηση του τοπίου, τόσο μέσα από το θεωρητικό όσο και εμπειρικό μέρος που επικεντρώνεται στους διαδικτυακούς δημοσιογράφους ροής , προσπάθησε να αναδείξει τις σημαντικές τάσεις, που όχι μόνο ενσωματώνονται στο μοντέλο εργασίας του δημοσιογράφου ροής, αλλά περιγράφουν συνολικά τον ρόλο που εκτελεί στην ενημέρωση.

 Ο ρόλος αυτός, περιγράφεται μέσα από μια αυξανόμενη τάση αυτοματοποίησης της δημοσιογραφικής εργασίας και της μαζικής υπερπαραγωγής και αναπαραγωγής περιεχομένου, με σκοπό την εξυπηρέτηση μιας δημοσιογραφίας που καθοδηγείται από την ταχύτητα. Ειδικότερα, με βάση όλα όσα αποτυπώθηκαν, κατέχουμε όλα τα στοιχεία για να απαντήσουμε στα ερευνητικά ερωτήματα που θέσαμε και τα οποία θα μας δώσουν μια περιγραφή του ρόλου και των βασικών χαρακτηριστικών της εργασίας του δημοσιογράφου ροής, που απουσιάζει ως ξεχωριστός επαγγελματικός ρόλος από τις έρευνες.

Ξεκινώντας έτσι από τον ρόλο του δημοσιογράφου ροής, όπως αυτός αποτυπώθηκε μέσα από την έρευνα, μπορούμε να πούμε πως ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό το σύγχρονο μοντέλο της «επιμέλειας – επεξεργασίας και αναπαραγωγής περιεχομένου», με τις δεξιότητες που οφείλει να διαθέτει επαγγελματικά να περιορίζονται σε τεχνικές διεργασίες, από την διαδικτυακή επεξεργασία ενός κειμένου, έως τη γνώση του ψηφιακού μάρκετινγκ.

Συνεπώς, ο δημοσιογράφος ροής όχι μόνο απομακρύνεται, αλλά φαίνεται να έχει δημιουργηθεί ένα αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα σε αυτόν και τον πρότερο ρόλο της έρευνας και της συγγραφής πρωτογενούς περιεχομένου. Επιπλέον, η δημοσιογραφική τους εργασία δεν περιλαμβάνει την εξειδίκευση με μια συγκεκριμένη θεματολογία, καθώς την ίδια στιγμή το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων θα περιέγραφε την επαγγελματική του θέση ως «δημοσιογράφος γενικών καθηκόντων».

 Καθώς οι δημοσιογράφοι ροής, όπως διαφάνηκε από τα αποτελέσματα της έρευνας, αποχαιρετούν την παραγωγή πρωτότυπου περιεχομένου, χτίζουν μια όλο και πιο στενή σχέση με τα πρακτορεία ειδήσεων, τα δελτία τύπου, το copy paste και την αναδημοσίευση ειδήσεων από άλλες ιστοσελίδες, τις περισσότερες φορές χωρίς να διασταυρώνουν την πληροφορία ή χωρίς να αναφέρουν την πηγή προέλευσης.

Στις παραπάνω συνθήκες καθοριστικός παράγοντας αναδείχθηκε μέσα από την έρευνα η έλλειψη χρόνου και κατ΄επέκταση η αυξανόμενη ταχύτητα με την οποία οι δημοσιογράφοι οφείλουν να ασκούν την εργασία τους, να ανιχνεύουν, να παράγουν – αναπαράγουν και να δημοσιεύουν ειδήσεις. Αν λάβουμε υπόψη τη συχνότητα με την οποία καλούνται να δημοσιεύουν οι δημοσιογράφοι ροής που συμμετείχαν στην έρευνα, ειδήσεις κατά την καθημερινή τους εργασία κάθε ποιοτική συνθήκη που θα έπρεπε να υπηρετεί η δημοσιογραφία καθίσταται ανέφικτη. Εξάλλου, η συντριπτική πλειοψηφία των συμμετεχόντων στη έρευνα απάντησε πως η ταχύτητα έχει σημαντική επίπτωση στο περιεχόμενο που παράγει ο δημοσιογράφος ροής στο πλαίσιο της εργασίας του.

Ένα ενθαρρυντικό σημείο της παρούσας έρευνας σχετίζεται με το καθεστώς απασχόλησης. Ειδικότερα, όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας τα αποτελέσματα ανέδειξαν υψηλά ποσοστά μισθωτής εργασίας και λιγότερο ευέλικτες συνθήκες απασχόλησης, αποκλίνοντας σε έναν βαθμό από την βιβλιογραφία που υπαγόρευε την άτυπη απασχόληση ως γενική τάση. Ενώ, με την ίδια «αισιοδοξία» αναδείχθηκαν και οι συνθήκες του εργασιακού ωραρίου των δημοσιογράφων ροής, το οποίο είναι στην πλειοψηφία του σταθερό. Αξιοσημείωτα είναι τα αποτελέσματα αναφορικά με τις συνθήκες πίεσης που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι ροής.

 Σύμφωνα με την έρευνα, στις πρώτες δύο θέσεις βρίσκονται «η ανάγκη πολλαπλών δεξιοτήτων» και «η πίεση για γρήγορη δημοσίευση περιεχομένου», δύο τάσεις που αποτελούν τον πυρήνα της σύγχρονης δημοσιογραφίας. Μέχρι αυτό το σημείο η δημοσιογραφία φαίνεται να βυθίζεται όλο και περισσότερο σε τάσεις υπονομευτικές για το παραγόμενο περιεχόμενο και την ενημέρωση εν γένει.

Ο δημοσιογράφος ροής, όπως περιγράφεται από την παρούσα εμπειρική έρευνα, όχι μόνο εργάζεται στην πλειοψηφία στο γραφείο, παρότι υπάρχουν σημαντικά ποσοστά υβριδικής εργασίας, αλλά αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως υπάλληλο γραφείου, ένας χαρακτηρισμός που δεν θα ταίριαζε σε καμία περίπτωση με τη μάχιμη και αποκαλυπτική δημοσιογραφία του χθες. Επίσης, σύμφωνα με τις απαντήσεις που έδωσαν οι συμμετέχοντες, φαίνεται πως οι δημοσιογραφικές αξίες δεν υπηρετούνται στο πλαίσιο της εργασίας τους πάντα. Αντίθετα οι τεχνικές δεξιότητες έχουν τον πρώτο λόγο. Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν μια καίρια θέση στην επαγγελματική ζωή του δημοσιογράφου ροής, με κύρια χρήση την πρόσβαση στα έκτακτα γεγονότα και την άντληση πληροφοριών με νούμερο ένα μέσο το X (Twitter).

 Από την άλλη όμως, φαίνεται πως μέχρι σήμερα οι δημοσιογράφοι δεν εκμεταλλεύονται σημαντικά τη διαδραστικότητα που προσφέρουν οι πλατφόρμες, καθώς δεν απαντούν σχεδόν ποτέ σε σχόλια στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, παρότι για τους δημοσιογράφους ροής είναι ο βασικός τρόπος διάδοσης των ειδήσεων.

Τέλος, σύμφωνα με την έρευνα, οι δημοσιογράφοι ροής εξακολουθούν, συμπλέοντας με τη διεθνή βιβλιογραφία, να αντιλαμβάνονται την τεχνολογική προσαρμογή ως απαραίτητη για την επαγγελματική τους επιβίωση και όσον αφορά τη πιο σύγχρονη τεχνολογική καινοτομία στη δημοσιογραφία, δηλαδή την Τεχνητή Νοημοσύνη, ναι μεν δεν την έχουν ενσωματώσει σε μεγάλο βαθμό ούτε τα μέσα, ούτε οι δημοσιογράφοι στην επαγγελματική τους κουλτούρα, οι περισσότεροι όμως την αντιλαμβάνονται ως κίνδυνο.

Επίλογος

Η δημοσιογραφία στον χρόνο έχει υποστεί σαρωτικές αλλαγές, με τον δημοσιογράφο να μοιάζει περισσότερο σαν «χαμαιλέοντας» σε διαρκή κατάσταση προσαρμογής. Η τεχνολογία ιστορικά επέβαλε στην επικοινωνία νέες ταχύτητες, οι οποίες με τη σειρά τους μετέβαλαν τον ρόλο του δημοσιογράφου και τη δημοσιογραφία. Σαν άλλη βιομηχανία η επικοινωνία αντικαθιστά σταδιακά τους δημοσιογράφους πυλωρούς, ερευνητές και ρεπόρτερ με «μηχανές» αυτοματοποιημένες, όπως αλλιώς μπορούν να ιδωθούν οι δημοσιογράφοι ροής, οι οποίοι εξαντλούνται σε μια μηχανική αναπαραγωγή πληροφορίας, για ένα καταναλωτικό κοινό που δεν «κοιμάται» ποτέ.

Η νέα αυτή βιομηχανία της ενημέρωσης έχει εξοπλίσει τους δημοσιογράφους ροής με πλήθος εργαλείων, που δεν έχουν σκοπό την έρευνα, την εξακρίβωση και την επαλήθευση, παρά την επιταχυνόμενη παραγωγή περιεχομένου παντός είδους. Συνεπώς, συνίσταται πιο αναγκαίο από πότε η επανίδρυση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της δημοσιογραφίας, χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα πάψει να υπηρετείται μια ενημέρωση 24/7, αλλά με σκοπό να ενσωματώνει τα χαρακτηριστικά εκείνα που καθιστούσαν τη δημοσιογραφία κάποτε λειτούργημα και τον δημοσιογράφο κοινωνό του.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

Σχετικά θέματα